زمين به دور خود مي‌چرخد. زمين همزمان با اين كه به دور خورشيد در حال چرخيدن است به دور خودش نيز مي‌گردد. همه پديده‌هاي طبيعي نظير روز و شب، تغيير فصول و تغيير سال نيز ناشي از اين چرخش‌هاست. براي اين كه بتوانيم گذشت زمان را تحت تعقيب قرار دهيم از ابزارهايي نظير تقويم، ساعت يا تقسيم مناطق مختلف زمين به مناطق جغرافيايي كه در نصف‌النهار مشخصي واقع شده و نسبت به هم اختلاف زماني دارند، استفاده مي‌كنيم.

در حقيقت براي تقسيم سطح زمين به مناطق جغرافيايي با داشتن ساعت زماني يكسان از مدار نصف‌النهار يا مدارهاي طولي كه به موازات آن رسم مي‌شوند‌، استفاده مي‌كنيم و براساس موقعيت اين مناطق ساعتي را به عنوان مبدا زماني براي آنها در نظر مي‌گيريم. به اين ترتيب وقتي در جهت شرق به منطقه‌اي ديگر سفر مي‌كنيم با عبور از هر منطقه جغرافيايي كه از آن به عنوان Time zone نام برده مي‌شود يك ساعت به زمان افزوده خواهد شد و اين در حالي است كه وقتي در جهت غرب سفر مي‌كنيم به عكس با عبور از هر Time zone يك ساعت زمان به عقب كشيده خواهد شد. روز و شب، تغيير فصول، به پايان رسيدن سال و آغاز سال جديد همه و همه نتيجه و پيامد حركت زمين به دور محور خودش و همچنين حركت آن در مداري به دور خورشيد هستند كه در حقيقت مي‌توان از آنها به عنوان مهم‌ترين تغييرات زمين نام برد. زمين در مدار بيضي شكلي در حركت است كه خورشيد در مركز آن واقع شده و از اين رو فاصله زمين نسبت به خورشيد با عبور از قسمت‌هاي مختلف اين مدار كه حدود يك سال به طول مي‌انجامد به صورت تدريجي تغيير مي‌كند و همين موضوع موجب تغييرات فصلي مي‌شود. گردش زمين به دور محور خودش 23 ساعت و 56 دقيقه به طول مي‌انجامد كه ما آن را به صورت تغييرات روز و شب احساس مي‌كنيم و اين در حالي است كه گردش زمين به دور خورشيد كه معادل يك سال است 365 روز و 5 ساعت و 57 دقيقه به طول خواهد انجاميد. اگرچه روزها و ماه‌ها در طول يك سال از طريق تقويم و ساعت قابل تقسيم‌بندي هستند، اما حقيقت اين است كه اندازه اين واحدهاي زماني در محدوده اختيارات ما انسان‌ها نبوده و از فرهنگ‌ حاكم بر جوامع مختلف نيز تاثيرپذير نخواهد بود. اين واحدهاي زماني كه همه ما در زندگي روزمره خود با آنها سر و كار داريم برگرفته از تغييرات طبيعي موقعيت زمين نسبت به خورشيد است.

روز 20 يا 21 مارس در نيمكره شمالي مصادف با اعتدال بهاري و در نيمكره جنوبي مصادف با اعتدال پاييزي است. در اين روز خورشيد به طور مستقيم در نقطه مقابل استوا قرار مي‌گيرد و طول شب و روز باهم برابر است. روز 20 يا 21 ژوئن نيز در نيمكره شمالي مصادف با انقلاب تابستاني و در نيمكره جنوبي مصادف با انقلاب زمستاني است. چنين تغييراتي ناشي از انحراف محور زمين است و به اين ترتيب در تابستان طول روز و ارتفاع خورشيد به بيشترين مقدار ممكن و در زمستان به كمترين مقدار ممكن مي‌رسند. در روز 21 يا 22 سپتامبر كه در نيمكره شمالي مصادف با اعتدال پاييزي و در نيمكره جنوبي مصادف با اعتدال بهاري است نيز طول روز و شب باهم برابر بوده و خورشيد باز هم به طور مستقيم در مقابل استوا قرار مي‌گيرد و بالاخره روز 21 تا 22 سپتامبر در نيمكره شمالي مصادف با انقلاب زمستاني و در نيمكره جنوبي مصادف با انقلاب تابستاني است و به اين ترتيب گردش زمين به دور خورشيد كه معادل يك سال است به پايان خواهد رسيد.

مريم وكيلي

منبع: britanica