«ماري كوري» از تولد تا مرگ در‌ تلويزيون

قصه قديمي «ماري كوري» قبل از اين بارها توسط 2 صنعت سينما و تلويزيون كشورهاي مختلف جهان به صورت فيلم‌هاي سينمايي و مجموعه‌هاي تلويزيوني درآمده است و نسخه‌اي كه سال 1977 ساخته شد (و هم‌اكنون از شبكه 4 سيما در حال پخش است) يكي از چند كار تلويزيوني است كه براساس قصه زندگي ماري كوري تهيه شده است.

اين مجموعه درام 5 قسمتي شرح حال‌گونه، جين لاپوتيره را در نقش ماري كوري نشان مي‌دهد و جان گلنيستر، كارگردان آن است. الين مورگان و رابرت ريد فيلمنامه مجموعه را براساس قصه چند كتاب شرح حال ماري كوري نوشته‌اند. اين كتاب‌ها جزو آن دسته از كارهاي ادبي بوده‌اند كه تاريخ‌شناسان درباره اصالت آن اطمينان دارند و گفته‌اند نويسندگان آنها، تخيلات خود را به جاي واقعيت‌هاي كاملا موجود تاريخي به رشته تحرير در نياورده‌اند. منتقدان تلويزيوني عقيده دارند اين مجموعه انگليسي يكي از بهترين كارهاي رسانه كوچك تلويزيون است كه درباره ماري كوري و زندگي و فعاليت‌هاي او ساخته شده است. به اين ترتيب اين مجموعه نگاه ظريف‌تر و دقيق‌تري به جنبه‌هاي مختلف زندگي اين شخصيت سرشناس دارد.

ادامه نوشته

شاهکار در اعماق زمين

معماران طرح آسمان خراشی 65 طبقه را ارائه کرده‌اند که این بار به جای چهره آسمان قلب زمین را نشانه می‌گیرد و تا عمق 300 متری زمین در مرکز مکزیکوسیتی امتداد خواهد داشت.

این هرم واژگون در مرکز مکزیکوسیتی از این رو به صورت وارونه طراحی شده تا بتواند با محدودیت ارتفاع در ساخت ساختمان‌ها در این بخش از مکزیک مقابله کند.

این ساختمان زیرزمینی از 10 طبقه مسکونی و تجاری و 35 طبقه اداری برخوردار است، همچنین به گفته "استبان سورز" هرم واژگون مکزیکو می‌تواند مرکز فرهنگی جدیدی را در خود بگنجاند. به گفته وی شهر نیازمند دفاتر، زیرساخت‌ها و فضاهای مسکونی جدید است اما در حال حاضر فضای خالی برای احداث چنین ساختمانهایی موجود نیست. همچنین تخریب ساختمان‌های قدیمی غیرقانونی است و حتی در صورت وجود فضای کافی، امکان ساخت ساختمانی بلندتر از هشت طبقه در این شهر وجود ندارد.

از این رو تنها راه باقی مانده برای ساخت مرکزی فرهنگی، مسکونی، تاریخی رفتن به زیر زمین و ساخت یک "زمین خراش" است، چنین ساختاری می‌تواند حضور نمادین میدان شهر و سلسله مراتب ساختمان‌های موجود در اطراف آن را حفظ کند.

این ساختار به گفته معماران هرمی واژگون با فضایی مرکزی تماما شیشه ای است تا ساکنان آن بتوانند از فضاهای موجود در این هرم برای دسترسی به نور طبیعی و سیستم تهویه هوای مطبوع استفاده کنند. همچنین این هرم می‌تواند مکانی برای برگزاری انواع فعالیت‌های فرهنگی-اجتماعی از قبیل برگزاری کنسرت‌ها، نمایشگاه‌های باز و رژه‌های نظامی باشد.

هرم‌ها در تاریخ معماری مکزیک نقش حیاتی دارند و تمدن‌های باستانی در این منطقه معمولا ساختارهای هرمی عظیمی بنا می‌کرده‌اند. زمانی که آزتک‌ها برای اولین بار به دره مکزیک آمدند هرم‌هایی را در میان یک دریاچه بنا کردند. با رشد و توسعه پادشاهی آزتک‌ها ابعاد این هرمها نیز رشد کرد و آزتک‌ها هرم‌های جدید را بر روی هرم‌های قدیمی می‌ساختند. از این رو هرم‌های باستانی ترکیبی از لایه‌های دوره‌های مختلف تاریخی مکزیک است. (مهر)

ابتكارات قورباغه‌اي

حیواناتی از این دست به برخورداری از عادت‌های هوشمندانه و نامتعارف برای ادامه حیات مشهور هستند.

قورباغه‌ها و بخصوص قورباغه‌هایی كه ظاهرا مدت‌ها بدون استفاده از آب به حیات خود ادامه می‌دهند به داستان مرموزی برای دانشمندان زیست‌شناس تبدیل شده‌اند.

یكی از پيچيده‌ترین این داستان‌ها، مربوط به گونه‌ای از قورباغه می‌شود كه قورباغه سبز درختی بومی استرالیا ناميده می‌شود.

دانشمندان مدت‌ها به این نكته عجیب فكر می‌كردند كه این حیوان چگونه می‌تواند روزهای طولانی را در صحراهای سوزان و بی‌آب و علف شمال استرالیا سپری كند.

آنها پس از بررسی‌های طولانی به كلید حل این معما پی بردند. این قورباغه‌ها برای تامین آب مورد نیاز بدن خود كار جالبي انجام می‌دهند، بدین ترتیب كه شب هنگام از دل هوای سرد نزدیك سطح زمین به درون حفره‌های تنگ و البته گرم زمینی می‌پرند.

در این فاصله و به علت تفاوت دمای بدن قورباغه و محیط گرم حفره، قطرات آب همچون حالتی كه روی شیشه‌های مه گرفته دیده می‌شود روی بدن حیوان ظاهر می‌شوند.

در ادامه قورباغه ذرات آب جمع شده روی پوست خود را با استفاده از زبان دراز خود جمع‌آوری می‌كند. دانشمندان این روش تامین آب را روشی هوشمندانه و حتی نوعی انطباق‌پذیری زیركانه عنوان می‌كنند.

بدین ترتیب حتی در زمان‌هایی كه باران برای مدت‌های طولانی نمی‌بارد ـ همچون تابستان‌ها ـ این حیوان براحتی آب مورد نیاز بدن خود را به دست می‌آورد.

مطالعاتی كه به این نتیجه‌گیری جالب توجه منتهی شده است، دربرگیرنده نكات دیگری نیز هست. این‌كه قورباغه سبز به عنوان یك عادت عجیب شب هنگام و برای مدتی طولانی  به این سو و آن سو می‌پرد، برای دانشمندان جای تعجب دارد.

مطالعات همیشگی دانشمندان نشان می‌دهد قورباغه‌ها در روز و بخصوص زمانی كه تابش خورشید گرمای زیادی به زمین منتقل می‌كند خود را به زیر برگ یا هر چیزی كه سایه خنكی دارد منتقل می‌كنند و هنگام شب نیز، زمانی كه هوا بشدت سرد می‌شود تحرك چندانی ندارند، اما این‌گونه خاص با تحرك عجیب خود در شب به معمایی بزرگ برای دانشمندان استرالیایی تبدیل شده است.

حیواناتی از این دست كه در محیط‌های سخت و طاقت‌فرسای بیابانی زندگی می‌كنند به برخورداری از عادت‌های هوشمندانه و نامتعارف برای ادامه حیات مشهور هستند.

مترجم: سعید حسیني
منبع: LiveScience

"مادر اتفافات" معرفي شد

آب و هوا علت بسياري از اتفاقات است و ناهمگوني‌هاي اقتصادي و بحران‌هاي اجتماعي در مقياس كلان را به همراه دارد.

تحقيقات دانشمندان نشان مي‌دهد تغييرات جوي نه تنها با افزايش قيمت تمام شده مواد غذايي در ارتباط است، بلكه ارتباط تنگاتنگي نيز با بحران‌هاي اقتصادي، ناهمگوني‌هاي اجتماعي و حتي بروز جنگ‌ها دارد.

ديويد ژانگ از دانشگاه هنگ‌كنگ كه تحقيقات دامنه‌داري در اين زمينه انجام داده است مي‌گويد: آب و هوا علت بسياري از اتفاقات است و ناهمگوني‌هاي اقتصادي و البته بحران‌هاي اجتماعي در مقياس كلان را به همراه دارد.

" كافي است نگاهي به اطراف بيندازيم تا متوجه شويم تغييرات جوي عامل مهمي است كه در زندگي روزمره ما ديده مي‌شود. اين عامل از حيث اهميت دست كمي از غذا، سلامت و پس‌انداز ندارد. "

دانشمندان دانشگاه هنگ‌كنگ براي مدت طولاني به بررسي اثرات تغييرات جوي بر انسان‌ها و بخصوص به هم ريختگي‌هاي اجتماعي و همچنين وقوع جنگ‌ها پرداخته‌اند.

آنها اطلاعات مربوط به اوضاع جوي و دمايي چين در حد فاصل سال‌هاي 1000 تا 1911 را مورد ارزيابي قرار دادند و متوجه شدند در بازه‌هاي زماني كه دماي اين كشور افزايش نسبي داشته است، شمار بيشتري از جنگ‌هاي داخلي در اين كشور به وقوع پيوسته است.

نكته جالب توجه اين است كه آنها چنين ارتباطي را در ساير مناطق جهان نيز مشاهده كرده‌اند.

 آنها در گام‌هاي بعدي نگاه دقيق‌تري به اين موضوع داشته‌اند و جنبه‌هاي اصلي جوامع انساني در زمان‌هايي كه تغييرات جوي عمده‌اي روي داده‌اند را مورد بررسي قرار دادند.

آنها براي اين‌كه به نتايج قابل اطميناني دست پيدا كنند تغييرات اقتصادي، كشاورزي، اجتماعي و همچنين عوامل فرهنگي تاريخ 300 سال گذشته اروپا را به دقت مطالعه كردند.

در ادامه و با توجه به تغييرات جوي كه در همين بازه زماني رخ داده است، تغييرات روي داده در آنها را با توجه به درهم ريختگي‌هاي جوي زمين مورد ارزيابي قرار دادند.

در آن زمان‌ها، اروپا چند دوره هواي بسيار سرد را سپري كرد كه به برخي از آنها عصر يخ كوچك گفته مي‌شود.

در بخشي از اين دوران يعني در حد فاصل سال‌هاي 1560 تا 1660 كه يكي از عصر يخ‌هاي كوچك در چند قرن اخير محسوب مي‌شود بحران كلي قرن هفده اروپا نيز روي داده است.

در آن دوره سخت اجتماعي، مردم آن دوران اروپا با بحران‌هاي مختلف اجتماعي و فرهنگي مواجه بودند.

نكته قابل تأمل اين است كه دقيقا در همان دوران بيماري‌هاي مختلفي در اروپا شيوع پيدا كرد و حتي به خاطر سوءتغذيه، اكثر افراد قد و قامت نسبتا كوچكي داشتند.

منابع: LiveScience

سفر به مدار زمين با 200هزار دلار

اولین پایگاه فضایی توریستی جهان در مکزیک افتتاح شد جایی که ثروتمندان می توانند با پرداخت 200 هزار دلار به مدار زمین سفری کوتاه انجام دهند.

به گزارش مهر، این ساختمان بزرگ جایگاه فضاپیمای «ویرجین گلکتیک»، مرکز کنترل و مکانی برای آماده سازی مسافران پیش از آغاز پرواز فضایی خواهد بود.

قرار است این پروازهای توریستی تا ابتدای سال 2013 آغاز شود.

«ریچارد برنسون» مدیر شرکت ویرجین گلکتیک به همراه گروهی از هنرمندان برای افتتاح این ترمینال با طناب از سقف به صورت معلق درآمده و بر روی دیواره های خارجی آن راه رفتند.

در این مراسم علاوه بر گروه زیادی از علاقمندان به سفرهای فضایی، «سوزانا مارتینز» فرماندار مکزیک و «باز آلدرین» فضانورد سابق و مشهور ناسا نیز حضور داشتند.

اکنون و با تکمیل شدن این پایگاه و فرودگاه فضایی ، شرکت ویرجین به صورت کامل تمرکز خود را بر روی تکمیل آزمایش ها بر روی راکت ها و فضاپیمایش قرار خواهد داد.

برنسون امیدوار است تا سال 2012 به اندازه ای بر روی راکت ها و فضاپیمای این شرکت آزمایش های قدرتمند انجام شود که پس از آن شرکت ویرجین گلکتیک بتواند پروازهای تجاری خود به مدار زمین را آغاز کند.

تاکنون بیش از 450 نفر بلیط های این شرکت را برای سفرهای فضایی توریستی پیش خرید کرده اند که 150 نفر از این افراد در مراسم افتتاحیه ترمینال و فرودگاه فضایی حضور داشتند.

شرکت ویرجین گلکتیک در حدود شش سال پیش برای ساخت این پایگاه فضایی با مقامات مکزیکی به توافق رسیدند و اکنون با تکمیل این پایگاه قدمی دیگر در راستای محقق شدن رویای توریسم فضایی برداشته شده است.

برنسون به همراه دو فرزندش اولین مسافران اولین پرواز از این پایگاه فضایی خواهند بود. ارائه خدمات تجاری عمومی این پایگاه پس از دریافت مجوز از سازمان هوانوردی آمریکا آغاز خواهد شد.

این در حالی است که سازمان ناسا نیز به تازگی قرارداد چهارونيم میلیون دلاری را برای سه پرواز اختصاصی تحقیقاتی با این شرکت به امضا رسانده است.

سفرهای 200 هزار دلاری که با کمک فضاپيماي SpaceShip II انجام خواهند گرفت، دو و نیم ساعت به طول خواهند انجامید و مسافران تنها پنج دقیقه بی وزنی و منظره زمین از فضا را تجربه خواهند کرد.

اختلال در شانزدهمین پرواز آزمایشی

افتتاح این پایگاه کمی پس از آخرین پرواز آزمایشی این فضاپیما انجام گرفته است. فضاپیمای SpaceShip II در آخرین پرواز آزمایشی که انجام داد، در حالی که برای اولین بار سه سرنشین را به همراه داشت دچار نقص فنی و برای لحظاتی از کنترل خارج شد.

این شانزدهمین پرواز آزمایشی SpaceShip II بود که در تاریخ 29 سپتامبر انجام گرفت. در ابتدا این فضاپیما به همراه هواپیمای حامل خود به ارتفاع برده شد و پس از رها سازی، فضاپیما به سرعت به حالت سقوط افتاد.

توانایی این فضاپیما در حرکت دادن بخش دم ویژگی امنیتی است که می تواند پایداری فضاپیما را طی بازگشت به اتمسفر زمین افزایش دهد و همین ویژگی توانست دوباره کنترل فضاپیما را در دست سرنشینان فضاپیما، دو خلبان و یک مهندس پرواز قرار دهد.

این پرواز نفس گیر هفت دقیقه و 15 ثانیه به طول انجامید اما در نهایت فضاپیما و سرنشینانش به آرامی بر روی زمین فرود آمدند.

آتشفشان جزاير قناري فعال شد

 بر اساس گزارش مركز ملي زمين شناسي‌ جزيره‌ 'ال ايئرو' واقع در جزاير قناري، يك آتشفشان زير دريائي در دو كيلومتري اعماق زمين شروع به فعاليت كرده است .

 جزيره‌ ال ايئرو از اواسط ماه ژوييه (اواخر تيرماه ) سال جاري شاهد 9 هزار و 600 زمين لرزه به دليل فعاليت آتشفشاني در اعماق زمين جزيره‌ بود كه شديد ترين آنها با شدت 3/4 ريشتري در شنبه گذشته اتفاق افتاد .

به گزارش ايرنا، اگر گدازه هاي آتشفشان از زمين خارج شوند، اولين خروج گدازه آتشفشاني از سال 1971 ميلادي خواهد بود كه در آتشفشان' تنگيا' و همچنين در جزاير قناري رخ مي دهد.

مقامات محلي به مردم و ماهيگيران جزيره‌ توصيه كردند كه از تردد در آبهاي اين جزيره‌ خود داري كنند . 
 

طلوع گردشگري فضايي در‌سرزمين شفق‌هاي قطبي

پرواز فضايي و بويژه موضوع گردشگري فضايي جدا از تمام جذابيت‌هاي آشكار و نهانش براي پيشكش كردن عصر جديدي از ماجراجويي‌هاي بشر هزاره سوم، هنوز هم فصلي شگفت و هيجان‌انگيز با صفحات ورق نخورده بسيار از كتاب آرزوهاي بزرگ انسان به حساب مي‌آيد.

اما جاي اميدواري است كه پررنگ شدن ماجراي فضاي خصوصي و تكاپوي شركت‌ها براي به نام زدن نخستين برنامه‌هاي ارسال فضاگردها به مدار پايين با دهه دوم هزاره سوم همراه شده است؛ دهه‌اي كه به باور بسياري از صاحب‌نظران، سررسيد برخي از فناوري‌هاي برتر و دستاوردهاي دگرگون‌كننده حيات آينده انسان معاصر طي آن رقم خواهد خورد.

ادامه نوشته

طلوع گردشگري فضايي در‌سرزمين شفق‌هاي قطبي

پرواز فضايي و بويژه موضوع گردشگري فضايي جدا از تمام جذابيت‌هاي آشكار و نهانش براي پيشكش كردن عصر جديدي از ماجراجويي‌هاي بشر هزاره سوم، هنوز هم فصلي شگفت و هيجان‌انگيز با صفحات ورق نخورده بسيار از كتاب آرزوهاي بزرگ انسان به حساب مي‌آيد.

اما جاي اميدواري است كه پررنگ شدن ماجراي فضاي خصوصي و تكاپوي شركت‌ها براي به نام زدن نخستين برنامه‌هاي ارسال فضاگردها به مدار پايين با دهه دوم هزاره سوم همراه شده است؛ دهه‌اي كه به باور بسياري از صاحب‌نظران، سررسيد برخي از فناوري‌هاي برتر و دستاوردهاي دگرگون‌كننده حيات آينده انسان معاصر طي آن رقم خواهد خورد.

در اين ميان، گردشگري فضايي نيز براي همراهي با اين قافله پرشتاب ناگزير از تدارك توشه و لوازمي است كه راه سفر را هموار و دسترسي به منزل را ميسر سازد. ازجمله زيرساخت‌هايي كه در راس كار گردشگري فضايي قرار دارد فرودگاه فضايي است كه از قضا محل آن در راس نقشه دنيا انتخاب شده و قرار است سرزمين‌هاي شمالي را از انزوا و خاموشي سردش خارج كرده و جان و هويت تازه‌اي به افق اين منطقه يخ‌زده از دنيا ببخشد، اما چطور شهر كوچك و دورافتاده‌اي در اروپاي شمالي اميدوار است به يك قطب و جاذبه اصلي گردشگري فضايي بدل شود؟

شهر سوئدي كرونا واقع در 150 كيلومتري بالاي مدار شمالگان و حدود 1000 كيلومتري استكهلم، به لحاظ تئوري و روي كاغذ مكان ايده‌آلي براي برپايي نخستين فرودگاه فضايي تجاري اروپا نيست. در واقع، مجموعه حيرت‌آوري از نقطه ضعف‌ها و شرايط نامساعد، بضاعتي است كه اين شهر به آن مي‌بالد. با اين اوصاف دولت سوئد‌ سال 1386 از تفاهم‌نامه‌اي با شركت ويرجين گلكتيك خبر داد كه نخستين سايت روانه‌سازي خارج از آمريكاي اين شركت را در شهر كرونا برقرار سازد. اگر همه چيز طبق جدول زمان‌بندي پيش برود، اين شركت تا اوايل سال آينده گردشگران فضايي را از نيو مكزيكو به كرانه جو زمين خواهد فرستاد. به اين ترتيب شهر كرونا بايد تا يك سال بعد از آن آماده پذيرايي از چند پرواز هفتگي براي سفر صدها گردشگر فضايي به بالاي جو زمين شود. پروازهاي فضايي زيرمداري كه شركت ويرجين گلكتيك نويدش را داده است مي‌تواند گردشگران را با تجربه منحصر به فردي كه تنها 20 دقيقه طول خواهد كشيد براي سفر به وراي مرز فضا روبه‌رو كند. در حالي كه رويدادهاي فضايي اين شهر براي بسياري از گردشگران رنگ و بوي تازه‌اي خواهد داشت، ولي واقعيت اين است كه فرودگاه فضايي سوئد موضوع غريب و ناشناخته‌اي به حساب نمي‌آيد. تقريبا نيم قرني مي‌شود كه شهر كرونا به واسطه موقعيت مكاني دورافتاده و ترافيك هوايي حداقل‌اش، ماوا و خاستگاه مجموعه‌اي از فعاليت‌هاي هوافضا بوده است. پژوهشگاه فضايي اسرنگ كه دولت سوئد در سال 1343 در اين شهر تاسيس كرد، امروز شامل يك پايگاه آزمايش موشك 5500 كيلومتر مربعي براي پرتاب راكت‌هاي كاوش است. راكت‌هاي كاوش در يك مسير رفت و برگشت محموله‌هاي علمي خود را به بالاي مرز فضا برده، داده‌برداري انجام مي‌شود و سپس محموله علمي با چتر نجات روي سطح زمين فرود مي‌آيد.

اما با وجود چنين دم و دستگاه فضايي سابقه‌داري، آنچه مايه شور و التهاب سكنه اين شهر سرد و خاموش شده است، پرواز قريب‌الوقوع بشر به فضا از فرودگاه محلي و پوشيده از برف شهرشان است. به نحوي كه چند نفري از مردم شهر با سپردن وديعه‌هاي 20 هزاردلاري قصد دارند در زمره نخستين گردشگران تور فضايي ويرجين گلكتيك جاي بگيرند. تجربه‌اي كه بازار خيلي محدود و معدودي را هدف‌گذاري مي‌كند كه مشتريانش افرادي با توانايي پرداخت 200 هزار دلار براي يك تعطيلات خواهند بود.

نكته: ازجمله زيرساخت‌هايي كه در راس كار گردشگري فضايي قرار دارد فرودگاه فضايي است كه قرار است سرزمين‌هاي شمالي را از انزوا و خاموشي سردش خارج كرده و جان و هويت تازه‌اي به افق اين منطقه يخ‌زده از دنيا ببخشد

با اين اوصاف پرواز فضايي از پايگاه پرتاب كرونا به‌عنوان يك بسته گردشگري از نوع ماجراجويي قطب شمالي تلقي مي‌شود كه با اقامت در يك هتل يخي، سورتمه‌راني و اسنوموبيل سواري در دل طبيعت وحش مجاور ـ‌ و صد البته ـ‌ پرواز فضايي تكميل مي‌شود. البته بايد ديد اين شهر كوچك به رغم عيب و ايرادهاي ذاتي‌اش چگونه توانسته قاپ شركت پيشرو‌ رقابت گردشگري فضايي را دزديده و براي ارائه توري استثنايي از ميان شفق قطبي نمك‌گيرش كند.

واقعيت آن است كه كرونا فراتر از رگه غني سنگ آهني كه قريب 2 كيلومتر در زير زمينش امتداد يافته است، از موهبت‌هاي طبيعي ديگري نيز سود مي‌جويد كه از بهشت موعود بودن اسكي‌بازان شروع مي‌شود و به برخي جاذبه‌هاي فرهنگي مربوط به قوم سامي‌ها ختم مي‌گردد.

اين ناحيه از وجود يك گونه گوزن شمالي سود مي‌برد كه هر چند حيات وحش كوچكي محسوب مي‌شود ولي حقيقتا پرجذبه و محبوب است.

با اين تفاصيل، مقوله پرواز فضايي مي‌تواند ترقي و رونق گردشگري ديگري را نيز براي شهر دورافتاده‌اي همچون كرونا به همراه داشته باشد. جريان از اين قرار است كه حداقل زمان براي اقامت گردشگرهاي فضايي 3 روز منظور مي‌شود كه دو روز آن براي خوگيري، تشخيص موقعيت و رده‌بندي مسافران است تا نسبت به شناخت و آگاهي افراد درخصوص نحوه اداره كردن خودشان در پرواز اطمينان حاصل شود و يك روز نيز براي خود پرواز در نظر گرفته مي‌شود. در اين بين، آنهايي كه از تمكن كافي براي خريد سفر 200 هزار دلاري به فضا برخوردار هستند ممكن است خواهان به شراكت گذاشتن تجربه‌شان با همسران، فرزندان و شايد هم والدين و دوستانشان باشند. به بيان ديگر آمدن يك گردشگر فضايي به معناي همراه آوردن چندين نفر ديگر خواهد بود كه همگي نيازمند محل اقامت و ساير خدمات هستند. از همين رو طرح و نقشه‌هايي تحت عنوان شهر فضايي 2020 در دستور كار مقامات قرار گرفته است. اين برنامه توسعه در زمينه‌هايي نظير دسترسي فرودگاه فضايي به اردوگاه‌هاي تابستاني فضايي، سانتريفيوژهايي براي شبيه‌سازي نيروهاي گرانشي بالا و همچنين لينك‌هاي ويدئويي كه به افراد روي زمين امكان شراكت گذاشتن بلادرنگ تجربه پرواز فضايي استان را مي‌دهد سرمايه‌گذاري مي‌كند.

وقتي زمان پرواز نخستين مسافران فضا از فراز دايره شمالگان زمين فرا برسد، آنها از فرودگاه محلي سالومونسون پروازشان را آغاز مي‌كنند. فقدان ترافيك هوايي بر فراز دايره شمالگان به عنوان يكي از مزيت‌هاي رقابتي كرونا محسوب مي‌شود. از ديگر محاسني كه ميزبان سفرهاي فضايي به آن مباهات مي‌كند آشيانه بزرگي است كه ‌ سال 1370 به منظور ميزباني تحقيقات پروازي و آزمون‌هاي آب و هواي سرد براي شركت بوئينگ ساخته شد.

بزرگي اين آشيانه عظيم براي بلعيدن يك هواپيماي پهن‌پيكر 400ـ‌ 747 كفايت مي‌كند. طي 2 دهه اخير، ايرباس، ناسا و يوروكوپتر اروپا توانمندي و كارايي محصولاتشان را در كرونا محك زده‌اند و اين آشيانه به عنوان پايگاه و موطن اصلي تحقيقات جوي در پروازها خدمت كرده است. علاوه بر فرودگاه و آشيانه، مزيت ديگر كرونا براي ميزباني گردشگري فضايي كه پروژه ويرجين گلكتيك و ساير بهره‌برداران پرواز فضايي تجاري را به خود مي‌كشاند، زيرساخت‌هاي از قبل آماده و مرتبط با موضوع اين شهر و بويژه مركز تحقيقات موشكي تقريبا 50 ساله اسرنگ است. اين توانمندي در حالي است كه فرودگاه فضايي آمريكا در حوالي نيومكزيكو از صفر ساخته مي‌شود.

موضوع جالب توجه و بديع ماجراي اين گردشگري به پديده شفق قطبي و ابهام بر سر ايمني و زيانبار بودن اعزام گردشگران از ميان آن مربوط مي‌شود. به اعتقاد محققان چون اين پديده از برخورد ذرات باردار پرانرژي بادهاي خورشيدي با جو زمين ايجاد مي‌گردد، يك پروازكوتاه از ميان آن مسافران را در معرض تشعشع بيشتري از آنچه فضانوردان در ايستگاه فضايي بين‌المللي در يك دوره مشابه 6 دقيقه‌اي جذب مي‌كنند قرار نخواهد داد. با اين احوال، براي شهري كه هم نيم قرن تجربه حضور تاسيسات فضايي اسرنگ را يدك مي‌كشد و هم تجربه گردشگري قابل توجهي دارد، پيوند دو مقوله «فضا و گردشگري» و نشاندن آنها بر سر يك سفره ايده جالب و مناسبي به نظر مي‌رسد كه حال و هواي ديگري به شمالي‌ترين فرودگاه فضايي دنيا مي‌بخشد.

Air & Space / مترجم :‌مهريار ميرنيا‌

سياره زهره لايه اوزن دارد

ستاره شناسان اروپايي از كشف لايه اوزن در جو سياره زهره خبر دادند.

 اين لايه نازك كه صد برابر از لايه اوزن زمين نازك تر و كم چگال تر است توسط كاوشگر «ونوس اكسپرس» سازمان فضايي اروپا كشف شده است.

تاكنون لايه اوزن فقط در اتمسفر زمين و مريخ مشاهده شده بود. اين يافته مي تواند به ستاره شناسان كمك كند جستجوي خود را براي يافتن حيات در ديگر سيارات اصلاح كنند.

به گزارش ايرنا،كاوشگر «ونوس اكسپرس»، زماني كه در جو زهره مشغول رصد ستاره ها بود، لايه اوزن اين سياره را كشف كرد.

ستاره هاي دور دست در جو اين سياره نسبت به آنچه دانشمندان انتظار داشتند كم رنگ تر مشاهده مي شدند و اين امر به خاطر آن است كه لايه اوزن زهره بخشي از نور فرابنفش ستاره ها را جذب مي كند.

به گفته پژوهشگران مركز مطالعات جو LATMOS در فرانسه، لايه اوزن زهره 100 كيلومتر با سطح سياره فاصله دارد كه اين ميزان سه برابر ارتفاع لايه اوزن زمين از سطح سياره مان است.

اوزن در واقع سه اتم اكسيژن است و زماني كه نور خورشيد در اتمسفر زهره، دي اكسيد كربن را تجزيه مي كند تا مولكول اكسيژن توليد كند، شكل مي گيرد.

بر روي زمين، اوزن كه بخش عمده اي از پرتوهاي فرابنفش و مضر خورشيد را جذب مي كند مانع از رسيدن اين پرتوها به زمين مي شود و به شيوه مشابه سياره زهره توليد مي شود.

 اين فرايند با اكسيژن آزاد شده از ميكروب هاي دي اكسيد كربن خوار تكميل مي شود.

برخي از ستاره شناسان مي گويند وجود اكسيژن كربن و اوزن در جو نشان دهنده وجود حيات بر روي سياره زهره است.

فرودگاهي با سقف خورشيدي

شرکت Foster+Partners به تازگی طرحی را برای فرودگاه بین‌المللی کویت ارائه کرده كه دوستدار محیط زیست است.

به گزارش مهر، شرکت Foster+Partners می‌گوید طراحی این بنا بر اساس موقعیت آن و متناسب با نوع آب و هوای یکی از داغترین مناطق زمین انجام شده و در ساخت آن از مواد و مصالح محلی استفاده خواهد شد.

این فرودگاه جدید ساختاری سه پره خواهد داشت که در هر یک از این سه بخش دروازه‌های ورود و خروج قرار خواهند گرفت. ارتفاع فضای داخلی این ساختمان با ساختاری آیرودینامیک در حدود 25 متر است در حالی که دیوارهای خارجی آن وسعتی برابر 1.2 کیلومتر خواهند داشت.

پنجره‌های کدر نور روز را مسدود کرده و از تابش نور مستقیم خورشید جلوگیری خواهند کرد، در حالی که خیمه‌ای با ستون‌های بتنی فضای عمومی خارجی و ورودی‌ها را به زیر سایه خود خواهد گرفت. بخش تحویل بار توسط ساختاری آبی احاطه خواهد شد و سقف این فرودگاه به منظور بهره‌برداری از نور قدرتمند خورشید در این منطقه به صفحات خورشیدی مجهز خواهد شد.

معماران این شرکت قصد دارند در ارزشیابی LEED Gold، سیستم شناخته شده بین المللی تایید ساختمان‌های سبز، به موفقیت برسند. در صورتی که این شرکت بتواند این تاییدیه را دریافت کند، ترمینال فرودگاه بین‌المللی کویت اولین مکانی خواهد بود که توانسته به چنین سطحی از اعتبار سنجی زیست محیطی دست پیدا کند.

فرودگاه بین المللی کویت سالانه میزبان 13 میلیون مسافر است در حالی که از انعطاف پذیری کافی برای پذیرش 25 میلیون مسافر برخوردار بوده و با توسعه ای که در آینده خواهد داشت، تعداد این مسافران به 50 میلیون نفر نیز خواهد رسید.

اولين نقشه رنگي از بزرگترين قمر زحل

دانشمندان برپایه اطلاعات جمع آوری شده از کاوشگر کاسینی موفق شدند اولین نقشه رنگی از تیتان، بزرگترین قمر زحل را تهیه کنند.

به گزارش خبرگزاری مهر، کاوشگر کاسینی در مدت 6 سال ماموریت خود اطلاعاتی را از تیتان، بزرگترین قمر سیاره زحل جمع آوری کرد.

اکنون گروهی بین المللی از ستاره شناسان به سرپرستی محققان دانشگاه نانت در فرانسه با استفاده از تصاویری مادون قرمزی که کاسینی با دستگاه Vims (طیف نگار نقشه برداری بصری و مادون قرمز) جمع آوری کرده بود اولین نقشه تمام رنگی از این قمر را تهیه کردند.

این تصاویر در طول 78 پروازی که کاسینی تا ژوئيه  2004 و پیش از ورود به مدار زحل از نزدیکی تیتان انجام داد گرفته شده اند.

براساس گزارش یونیورس تودی، بنابراین دستگاه طیف نگار Vims برای مطالعه بر روی تیتان موقعیتهای کمی در اختیار داشته است. این بدان معنی است که این نقشه رنگی در برخی مناطق جزئیات دقیق تری را نسبت به مناطق دیگر نشان می دهد.

به گفته این محققان، تصاویر پس زمینه با وضوع تصویر پایین گرفته شده اند درحالی که تصاویر فوقانی با وضوح تصویر بالا گرفته شده اند و جزئیات را با کیفیت 500 متر در پیکسل نشان می دهند.

این کاوشگر قرار است 48 پرواز از نزدیک دیگر نیز تا سال 2017 در مدار تیتان انجام دهد. به همین دلیل در آینده، این روش نقشه برداری رنگی اجازه می دهد که سطح و اتمسفر تیتان را که با عبور فصول تغییر می کنند مشاهده کرد.

نوبل شيمي برنده‌اش را شناخت

كميته نوبل روز چهارشنبه کاشف شبه کریستال‌ها را به عنوان برنده جایزه نوبل شیمی 2011 اعلام کرد.

به گزارش جام جم آنلاين به نقل از خبرگزاري فرانسه، كميته سلطنتي علوم سوئد اعلام كرد ، برنده جايزه نوبل شيمي امسال در سال 1982 كريستالي را كشف كرد كه ساختار اتم هاي آن به گونه اي  تكرار نشدني بود. به همين دليل نام شبه كريستال يافت.

ساختار اتمی شبه کریستال ها به گونه ای است که دانشمندان تا آن زمان وجود این نوع ساختار را غیرممکن تصور مي كردند.

تجمع اتم ها در شبه كريستال ها بسيار فشرده بوده و باعث استحكام هرچه بيشتر موادي كه در وسايلي با  استفاده مصرفي و تجاري به كار مي روند مانند مايكروفرها مي شود.

كميته ‌نوبل "‌دان شختمن" را برنده نوبل شيمي 2011 معرفي كرد تا جايزه 10 ميليون كرون سوئد ( 1.1 ميليون يورو ) اين رشته به او تعلق گيرد. 

منشا حيات پيچيده‌تر شد

بیولوژیستها طی مطالعه ای جدید به این نتیجه رسیده اند که آخرین جد مشترک موجودات جهان پیچیده تر از چیزی است که از گذشته تصور می شده است.

به گزارش مهر، مطالعه ای جدید نشان می دهد معجون شیمیایی که حیات به تدریج از آن تکامل پیدا کرد و به گونه های مختلفی تبدیل شد نسبت به آنچه از ابتدا تصور می شد، بسیار پیچیده تر است. آخرین جد مشترک جهانی یا LUCA نامی است که به ارگانیزمی اولیه اختصاص داده شده و اکنون می توان نشانه های آن را در تمامی گونه‌های زیستی از گیاهان گرفته تا حیوانات، قارچها و جلبکها پیدا کرد.

درباره این جد بزرگ حیات اطلاعات بسیار محدودی در اختیار دانشمندان است و تعدادی از دانشمندان هنوز در مورد اینکه آیا LUCA اصلا یک سلول بوده یا نه، تردیدهایی دارند. اما مطالعه ای جدید نشان می دهد LUCA ارگانیزمی پیچیده تر از تصور اولیه بوده و از ساختاری پیچیده برخوردار بوده که می تواند آن را به عنوان یک سلول معرفی کند. نتایج این مطالعه بر اساس مطالعه ای چندین ساله بر روی ویژگی های سلولهای میکروبی انجام گرفته بود، ارائه شده است.

در این مطالعه تصریح شده است که سلولهای میکروبی از تمرکز بالایی از پلی فسفاتها، نوعی واحد انرژی در میان سلولها، برخوردار بوده که این مخزن پلی فسفات نشانگر اولین "ارگانل" یا اندامک جهانی شناخته شده بوده است. ارگانل واحدی ویژه در سلولها است که مانند اندامهای مختلف بدن انسان، درون سلول عملکردهای متفاوتی را به عهده دارد.

حضور ارگانل در تمامی شاخه های درخت زندگی از قبیل باکتری ها، آرکیا"  و یوکاریوتها پدیده ای رایج نبود و دانشمندان به این اجماع رسیده بودند که این ساختار در باکتری ها نیز وجود ندارد.

با این همه در سال 2003 تیمی از محققان دانشگاه ایلینویز نشان دادند که ساختار مخزن پلی فسفات در باکتری ها از نظر فیزیکی، شیمیایی و عملکرد شباهت زیادی به ارگانلی به نام "اسیدوکلسی سوم" ها دارد، ارگانلی که در بسیاری از یوکاریوتهای تک سلولی یافت می شوند.

این به آن معنی است که اسیدوکلسی سُومها پیش از شاخه های یوکاریوتی و باکتریایی درخت زندگی به وجود آمده اند و به این شکل ارگانل قدمتی بیشتر از آنچه پیشتر دانشمندان برای آن متصور شده بودند، پیدا خواهد کرد.

محققان در مطالعه جدید تاریخ تکامل آنزیم پروتئینی به نام V-H+PPase که در تمامی شاخه های درخت حیات مشترک است را مورد بررسی قرار دادند. با مقایسه ژنهای این پروتئین در صدها ارگانیزم از هر سه دامنه حیات محققان موفق به ارائه شجره نامه ای شدند که نشان می دهد آنزیمهای مختلف در ارگانیزمهای متفاوت با یکدیگر در ارتباطند از این رو آنزیمها برای داشتن چنین ویژگی باید از LUCA نشأت گرفته باشند، یعنی زمانی پیش از انشعاب پیدا کردن شاخه های درخت زندگی به وجود آمده باشد.

محققان می گویند برای توضیح این پدیده می توان سناریوهای مختلفی را در نظر گرفت، اما ممکن ترین آنها می تواند این باشد که پیش از آغاز ایجاد تنوع در گونه های زیستی، آنزیم بر روی زمین وجود داشته است.

بر اساس گزارش دیلی میل، این یافته ها نشان می دهند LUCA نسبت به ساده ترین ارگانیزمهایی که امروز وجود دارند، ساختاری پیچیده تر داشته است و طی فرایندهای تکاملی به جای پیچیده تر شدن خود را ساده تر کرده است.

«يتي» موجودي افسانه‌اي

به گزارش فارس، این اتفاق پس از آن رخ داده که گزارشاتی مبنی بر دیدن این موجود افسانه‌ای در 20 سال گذشته در این منطقه، افزایشی سه برابری داشته است.

دانشمندانی از کشورهای روسیه، آمریکا، کانادا، سوئد، استونی، مغولستان و چین برای بررسی مدارکی از دیدن این موجود به سیبری می روند، موجودی که هیچگاه بودنش اثبات نشده است.

بر اساس اعلام رادیو صدای روسیه، این کنفرانس اواخر همین هفته برگزار خواهد شد.

مواردی از دیدن یتی‌ها در «کمرورو و آلتای» در 3200 کیلومتری شرق مسکو نسبت به 20 سال پیش با افزایشی سه برابری مواجه شده است بطوری که دانشمندان تخمین می زنند چندین یتی در منطقه وجود داشته باشد.

مدارک دیگر در مورد وجود این مخلوقات شامل آلونک هایی از شاخ و برگ و رد پاهایی به طول 35 سانتیمتر هم در منطقه یافته شده است.

گروهی از دانشمندانی این کنفرانس برای بررسی این شواهد به کوهستان های این منطقه اعزام می شوند تا تحقیقاتی را انجام و تلاشی را برای پیدا کردن یتی انجام دهند.

این نخستین مورد تلاش برای کشف اين موجود افسانه اي از سال 1958 تاکنون است. زمانی که دانشمندانی از آکادمی علوم شوروی سابق در غرب سیبری به دنبال یتی می گشتند.

ما و پسماند‌هاي فضايي

داستان به ماهواره UARS يا ماهواره تحقيقاتي لايه‌هاي فوقاني جو زمين مربوط مي‌شد. اين يكي از ماهواره‌هاي تحقيقاتي ناسا بود كه در سال 1991 و به كمك شاتل فضايي ديسكاوري به مدار زمين برده شد. هدف اصلي اين ماموريت بررسي فعاليت‌هاي جوي در لايه‌هاي فوقاني جو زمين بويژه بررسي دقيق لايه ازن بود. اين ماموريت در زمان خود اهميت بسزايي داشت. به ياد داشته باشيد كه در آن دوران مساله ازن به مساله فوق‌العاده مهمي تبديل شده و زير نظر داشتن آن يك ضرورت به شمار مي‌رفت.

تجهيزات علمي زيادي كه روي اين ماهواره وصل شده بود عملا آن را به يكي از ماهواره‌هاي سنگين وزن بدل كرده بود. وزن اين ماهواره كه به اندازه يك اتوبوس بود حدود 5900 كيلوگرم بود.

قرار بود ماموريت اين ماهواره تنها 3 سال به طول بينجامد اما در سال 2005 كه عملا پايان دوره ماموريت اين ماهواره به شمار مي‌رفت هنوز 10 ابزار از 12 ابزار آن به فعاليت مشغول بودند. اگرچه پيشتر تصور مي‌شد اين ماهواره در ماه دسامبر سال جاري به زمين برگردد، اما فرآيند فرود آن از كنترل خارج شده بود.

اولين بار اين ماهواره زماني خبر ساز شد كه در ماه اكتبر سال جاري مهندسان اعلام كردند احتمال برخورد اين ماهواره كه اينك به پسماندي فضايي بدل شده بود با ايستگاه فضايي وجود دارد و مانور ويژه‌اي در ايستگاه براي جلوگيري از اين برخورد صورت گرفت؛ اما نام اين ماهواره زماني بيشتر به گوش رسيد كه شبيه سازي‌هاي رايانه‌اي نشان داد اين ماهواره احتمالا در آخر هفته گذشته در مكاني نامعلوم سقوط خواهد كرد.

چنين ماهواره‌هايي معمولا هنگام وارد شدن به جو و در اثر اصطكاك شديدي كه بين اين اجرام و جو فشرده زمين ايجاد مي‌شوند مي‌سوزند و تنها اگر خوش شانس باشيد مي‌توانيد درخشش حاصل از سوختن آنها در جو را همچون شهابي درخشان در آسمان رصد كنيد.

اما در مورد ماهواره اخير اين شبيه سازي‌ها همچنين نشان داد كه شكل و جنس قطعات و زاويه ورود به جو به گونه‌اي خواهد بود كه احتمالا 26 قطعه از آن از سوختن در جو زمين جان سالم به در برده و به زمين مي‌رسند. كنترل ناپذير بودن چنين سقوطي دانشمندان را عملا با يك مشكل ديگر هم مواجه مي‌كرد و آن اين‌كه معلوم نبود در نهايت اين ماهواره در كجاي زمين فرود خواهد آمد.

محاسبات نشان مي‌داد شانس اين‌كه قطعه‌اي از اين ماهواره با يك انسان برخورد كند چيزي در حدود يك به 3200 است. آن قدر كم كه مي‌توانستيد آن را نديده بگيريد.

ماهواره سرانجام وارد جو زمين شد و قطعات آن در حاشيه اقيانوس آرام به زمين رسيدند. مطابق با معاهده‌اي بين‌المللي در چنين حالتي مالكيت قطعات بازگشتي به زمين از آن كشور و آژانس فضايي سازنده كه در اين مورد ناسا است، مي‌باشد اما در مقابل اين، سازمان مسوول خسارت‌هاي احتمالي نيز خواهد بود.

داستان همين جا تمام نمي‌شود. تنها 2 روز پس از سقوط ماهواره ناسا، بار ديگر ماهواره‌ها و سقوط آنها به زمين به اخبار شبكه‌هاي خبري بازگشتند. اين بار ماهواره آلماني كه از جمله شامل يك رصدخانه پرتو ايكس نيز هست موضوع اصلي به شمار مي‌رود. اين ماهواره كه به نام ROSAT معروف است در سال 1990 به فضا فرستاده شد و اينك در پايان ماموريتش در راه بازگشت به زمين قرار دارد.

اين احتمال وجود دارد كه بخش‌هايي از آن در مسير بازگشت از فضا جان سالم به در ببرند. به علت وجود لايه‌هاي سراميكي و شيشه‌اي شانس اين‌كه قطعات بيشتري از آن به زمين برسند بيشتر است و شانس اين‌كه يكي از اين قطعات به محلي برخورد كند كه منجر به آسيب‌ديدگي يك نفر شود يك به 2000 است كه نسبت بزرگ‌تري نسبت به ماهواره ناسا به شمار مي‌رود.

اين دو نمونه اخير بار ديگر بحث‌ها بر سر ضرورت انديشيدن چاره‌اي مناسب درباره زباله‌زدايي از فضاي ماوراي جو را جدي‌تر مي‌كند. همين يك ماه پيش بود كه گروهي از دانشمندان درباره جدي‌تر شدن خطر برخورد پسماند‌هاي فضايي به زمين به سازمان‌هاي فضايي هشدار دادند و از آن زمان تاكنون حداقل 2 مورد جدي پيش آمده است.

پسماند‌هاي فضايي معضلي نيست كه فقط هنگام بازگشت ماهواره‌هاي از كار افتاده به زمين خود را نشان دهد. مشكل بزرگ‌تر به حمل و نقل‌هاي فضايي ما باز مي‌گردد. هر بار كه محموله‌اي به فضا فرستاده مي‌شود بر تعداد اين زباله‌هاي فضايي افزوده مي‌شود.

امروزه تخمين زده مي‌شود چيزي حدود 135 ميليون قطعه زباله فضايي مدارهاي اطراف زمين را پر كرده باشند. 300 هزار مورد از آنها ابعادي بين يك تا 10 سانتي‌متر دارند و چيزي حدود 22 هزار قطعه از اين هم بزرگ‌تر هستند. اين قطعات كه هر يك در مداري مخصوص به خود در حال گردش به دور زمين هستند يا قطعات ماهواره‌هاي از كار افتاده يا حاصل بخش‌هايي از سيستم‌هايي هستند كه در پرتابه‌هاي فضايي مورد استفاده قرار گرفته و گاهي هم حاصل منهدم شدن يك ماهواره در فضا هستند.

هر يك از اين قطعات كوچك مي‌توانند باعث از كار افتادن ماهواره ديگري شده يا آسيبي جدي به آن وارد كنند. قرار گرفتن چنين قطعاتي در مدار ايستگاه بين‌المللي فضايي مي‌تواند آن را با بحراني جدي مواجه كند و عملا جان سرنشينان آن را به خطر بيندازد. چند ماه پيش قطعه كوچكي از اين زباله‌هاي فضايي در مدار ايستگاه قرار گرفت و با اعلام وضعيت فوق العاده، خدمه براي ترك فوري ايستگاه آماده شدند كه خوشبختانه برخوردي صورت نگرفت و عمليات تخليه ضروري لغو شد.

سياست‌هاي موجود هنوز هم پاسخوي حجم انبوه پسماندهاي فضايي نيست و نياز روز افزوني كه بشر امروزي به استفاده از فضا دارد باعث مي‌شود هرروز نه تنها به تعداد ماهواره‌هاي در مدار كه به همان نسبت بر جمعيت پسماند‌هاي فضايي اضافه شود. در اين صورت ديگر بايد به شنيدن خبرهاي روزانه‌ از احتمال بازگشت اين زباله‌‌ها به زمين يا برخورد آنها با ماهواره‌هاي گرانقيمت و كارآمد عادت كنيم مگر اين‌كه سياست جدي و جديدي براي نظافت مدار زمين و پاك كردن فضا از اين زباله‌ها طراحي و تصويب شود.

گام‌هاي بشر در توسعه صنعت فضا

مردم حق دارند درباره سرمايه‌هاي ملي خود و محل استفاده آنها پرس و جو كنند، بويژه اين كه برنامه‌هاي فضايي بسيار گران هستند و هزينه زيادي صرف مي‌شود تا برنامه‌اي در اين زمينه به نتيجه نهايي برسد.

هزاره سوم را بسياري هزاره فضا مي‌دانند، نه به اين دليل كه كشورهاي قدرتمند، آن را وسيله‌اي براي قدرت‌نمايي كرده‌اند، بلكه به اين خاطر كه فضا ابزار برتري است كه مي‌تواند پاسخگوي بسياري از نيازهاي بشر باشد. تحولي كه صنعت فضايي مي‌تواند در زندگي جوامع به وجود آورد، به ذكاوت و توانايي آن جامعه در بهره بردن از اين موهبت بستگي دارد.

بايد گفت عده اندكي از مردم از فايده برنامه‌هاي فضايي و كاربرد صنعت فضا در زندگي روزمره خود آگاهند. علوم و فناوري فضايي از سال‌ها پيش در كشورهاي پيشرو به صورت جدي به كار گرفته شده و امتحان خود را پس داده است.

اولين گام در توسعه صنعت فضا، ساخت و پرتاب ماهواره است. هدف از طراحي ماهواره‌ها، به‌كارگيري در يكي از اين سه منظور است: علوم فضايي، كاربردهاي فضايي و مخابرات. ماهواره‌هايي كه در هر يك از اين گروه‌ها ساخته و پرتاب مي‌شوند، ويژگي‌هاي خاص خود را دارند.

ماهواره‌هاي علمي - تحقيقاتي

با استفاده از ماهواره‌هاي علمي ، بيشتر درباره جهان و نحوه پيدايش آن مي‌آموزيم. بسياري از علوم، پيشرفت خود را مديون اين ماهواره‌ها هستند. اين ماهواره‌ها از خورشيد، زمين و ساير سيارات منظومه شمسي، اطلاعاتي در اختيار دانشمندان قرار مي‌دهند. تجهيزاتي كه اين ماهواره‌ها حمل مي‌كنند، پديده‌هايي از قبيل ميدان مغناطيسي، ذرات تشكيل‌دهنده اتمسفر، دما و فشار را اندازه‌گيري مي‌كنند.

ماهواره‌هاي كاربردي

ماهواره‌هاي كاربردي انواع گوناگوني دارند. ماهواره‌هاي سنجش از دور، از شناخته‌شده‌ترين ماهواره‌هاي اين گروه هستند. اين ماهواره‌ها قابليت ارزيابي و كنترل پديده‌هاي زميني را از دور دارند و اطلاعاتي كه جمع‌آوري مي‌كنند، به ما نشان مي‌دهد بر زمين ما چه مي‌گذرد.

براي مثال، نشو و نماي گياهي در كجا سالم و در كجا دچار آسيب شده است. كاربري اراضي گوناگون چگونه و تا چه اندازه تغيير كرده است. با استفاده از اين ماهواره‌ها مي‌توان آلودگي‌هاي زيست محيطي را نيز تحت نظرگرفت. پايش توسعه شهرها، كنترل كشاورزي، مطالعه منابع آب، پايش نواحي ساحلي، كنترل شيلات، پيش‌بيني و پايش حوادثي از قبيل سيل، لغزش زمين‌ و زلزله از كاربردهاي متداول ماهواره‌هاي سنجش از دور است.

گروهي از ماهواره‌هاي سنجش از دور، ماهواره‌هاي منابع زميني هستند. ماهواره‌هاي منابع زميني به دانشمندان در مطالعه منابع زمين اعم از اقيانوس‌ها، جنگل‌ها و مراتع، معادن و هر چه در سطح زمين وجود دارد، كمك مي‌كنند.

گروه ديگري از اين ماهواره‌ها، ماهواره‌هاي هواشناسي هستند كه كاربرد گسترده‌ آنها آشكار است.

ماهواره‌هاي نظامي را هم بايد در گروه ماهواره‌هاي كاربردي قرار داد. اين ماهواره‌ها اطلاعاتي از رزمگاه يا منطقه مورد نظر تهيه مي‌كنند. دقت عكس‌هاي تهيه شده از اين ماهواره‌ها گاه به حدي است كه مي‌تواند مشخص كند در مكاني خاص، چه فرد يا افرادي ايستاده‌اند يا گروه‌ها و افراد گمشده در چه موقعيتي قراردارند.

از ماهواره‌هاي ناوبري براي جهت‌يابي و تعيين موقعيت در خشكي، دريا، هوا و فضا استفاده مي‌شود. اين ماهواره‌ها همچنين اطلاعاتي را از موقعيت و سرعت موضوع مورد نظر، براي كاربران فراهم مي‌كنند. دقت بالاي سيستم مكان‌يابي جهاني و جهاني بودن آن باعث استفاده از اين سيستم در علوم گوناگون شده است. جي‌پي‌اس بخصوص در موقعيت‌يابي اهداف دريايي ـ كه موقعيت دور از دسترس‌تري نسبت به اهداف زميني دارند ـ استفاده بسيار دارد.

اين سيستم هر حركتي را در زمين ـ هر اندازه هم كوچك باشد ـ مي‌تواند نشان دهد. كنترل حركات تكتونيكي زمين، كنترل جابه‌جايي سدها و برج‌هاي بلند، با اين قابليت جي‌پي‌اس امكان‌پذير است. پيش‌بيني زلزله به يكي از كاربردهاي اصلي اين سيستم بدل شده است. ديگر كاربرد رو به گسترش جي‌پي‌اس در نقشه‌برداري و مين‌يابي است.

ماهواره‌هاي مخابراتي

ارتباطات تلفني با 4 گوشه جهان و شبكه‌هاي تلويزيوني جهاني و منطقه‌اي، و برقراري شبكه جهاني اينترنت، از مهم‌ترين مزاياي ماهواره‌هاي مخابراتي هستند. هم‌اكنون حجم عمده‌اي از خدمات مخابراتي و اطلاعاتي از طريق شبكه ماهواره‌اي صورت مي‌گيرد.

مخابرات ماهواره‌اي داراي 3 بخش اصلي فضايي، زميني و خدمات است كه بخش خدمات، بزرگ‌ترين بخش اين مجموعه است. بخش فضايي شامل ماهواره، پرتابگر و ايستگاه كنترل است. پايانه‌ها و شبكه‌هاي كاربران، بخش زميني را تشكيل مي‌دهند. خدمات ارتباطات ماهواره‌اي كه از يك كشور تا تمام يك قاره را پوشش مي‌دهد، شامل ارسال اطلاعات، تصوير، صوت، پخش تلويزيوني، اينترنت، پيام‌رساني و بسياري ديگر است.

با استفاده از اين خدمات، مي‌توان خدمات بسيار زياد ديگري نيز عرضه كرد؛ ازجمله آموزش از راه دور، مخابرات، پزشكي از راه دور، برقراري ارتباطات راه دور و ارتباطات بي‌سيم، جمع‌آوري اخبار، توزيع نرم‌افزار، موسيقي و اطلاعات علمي، پخش تلويزيوني، مديريت شبكه‌هاي نجات و مقابله با بلايا و تبادل اطلاعات مربوط به آب و هوا و ساير امور. فناوري نوين مخابرات ماهواره‌اي مي‌تواند در مناطق روستايي و دورافتاده و همچنين در مواقع اضطراري به صورت ابزاري قدرتمند به كار گرفته شود.

ليلا خلج‌زاده - كارشناس علوم و فناوري فضايي پژوهشكده

نقش فضا در حل چالش‌هاي زمين

اما اين سوال مطرح مي‌شود كه آيا فضا تنها راه‌حل مشكلات است و اصولا آيا استفاده از فناوري فضايي براي حل مشكلات زميني به لحاظ هزينه ـ فايده توجيه‌پذير است؟

در دهه‌هاي آينده، جوامع بشري با چالش‌هاي جديدي مواجه خواهند شد كه از آن جمله مي‌توان به تغييرات عمده در محيط زيست، مديريت منابع طبيعي، اثرات ناشي از افزايش حمل و نقل و جابه‌جايي و جريان دانش و اطلاعات در سراسر دنيا اشاره كرد. در اين ميان، فناوري‌هاي نوين و بويژه فناوري‌هاي فضايي مي‌توانند نقش بزرگي در حل اين چالش‌ها ايفا كنند. از طريق اين فناوري‌ها مي‌توان نگاهي كلي به جهان داشت و با سرعت بالاي انتشار دانش به حل معضلات كمك كرد. فضا ساليان متمادي ذهن بشر را معطوف خود كرده بود و اينك بسياري از كشورها منابع زيادي را براي تحقيق و توسعه در اين زمينه صرف مي‌كنند.

ادامه نوشته

پزشکان بيشترين برندگان نوبل

بنیاد نوبل در موسسه کارولینسکای استکهلم سوئد از روز دوشنبه 3اکتبر برندگان جوایز نوبل 2011 را به ترتیب در رشته های پزشکی، فیزیک، شیمی، صلح و اقتصاد اعلام می کند.

به گزارش خبرگزاری مهر، اکتبر زمانی برای نوبل است. امسال نیز همانند همیشه در نخستین روزهای این ماه مهمترین رویداد دنیای تحقیقات، خود را آماده می کند تا برجسته ترین جایزه علمی را به دانشمندان تقدیم کند.

هرچند در طول این سالها بسیاری از رسانه ها برپایه شاخصهای مرتبط با تاثیرگذاری محققان بر جامعه علمی و یا براساس نظرسنجی های عمومی تلاش کرده اند تا چند روز پیش از اعلام نتایج پیش بینی هایی را انجام دهند باوجود این، بنیاد نوبل موفق شده است تا آخرین لحظه انتخابهای خود را محفوظ نگه دارد.

برنامه های معرفی جوایز نوبل

دوشنبه 3 اکتبر- نوبل پزشکی یا فیزیولوژی
 
سه شنبه 4 اکتبر- نوبل فیزیک
 
چهارشنبه 5 اکتبر- نوبل شیمی
 
جمعه 7 اکتبر- نوبل صلح
 
دوشنبه 10 اکتبر- نوبل اقتصاد
 
تاریخ نوبل ادبیات هنوز اعلام نشده است

برندگان نوبل در سال گذشته

نوبل پزشکی سال 2010 به "رابرت جی. ادواردز" به دلیل توسعه باروری در شیشه اعطا شد. نوبل فیزیک به "آندره گیم" و "کنستانتین نوروسلوف" برای مطالعاتی که در عرصه ماده جدید گرفن انجام دادند و نوبل شیمی به "ریچارد اف. هک"، "ای- اچی نگیشی" و "آکیرا سوزوکی" به خاطر توسعه متدهای جدید و موثرتر برای پیوندهای مولکولی کربن برای ساخت مولکولهای پیچیده داده شد.

دانستنی های جالب درباره جوایز نوبل

از 1901 که در بزرگداشت آلفرد نوبل، دانشمند سوئدی و مخترع دینامیک، سال تاسیس موسسه جوایز نوبل است تاکنون 101 جایزه برای پزشکی به 196 دانشمند اعطا شده است درحالی که در بخش فیزیک، 104 جایزه بین 188 فیزیکدان تقسیم شده که یکی از آنها "جان باردین" بوده است.
 
این دانشمند تنها کسی است که دوبار جایزه نوبل فیزیک را یکی در سال 1956 به پاس تحقیقاتی که درباره نیمه هادیها انجام داد و دیگری را در سال 1972 به خاطر توسعه تئوری ابرهادیها دریافت کرد.
 
هرچند ماری کوری نیز دو جایزه نوبل دریافت کرد اما یکی از آنها را در سال 1903 به خاطر مطالعاتی که درباره رادیواکتیوها انجام داد در بخش فیزیک گرفت و دیگری را در سال 1911 به خاطر کشف عناصر رادیم و پلونیم در بخش شیمی دریافت کرد.
 
همچنین "فردریک سنجر" از 102 جایزه نوبل شیمی که به 159 دانشمند اعطا شد دو جایزه را به خود اختصاص داده است.
 
این شیمیدان یکی از این جوایز را در سال 1958 به خاطر مطالعاتی که درباره ساختار پروتئینها و به خصوص انسولین انجام داد و دیگری را در سال 1980 به پاس تحقیقاتی که در عرصه شیمی زیستی اسیدهای نوکلوئیدی و درباره DNA با صفات ارثی جدید انجام داده بود دریافت کرد.
 
"لوئیس پاولینگ" در سال 1954 به دلیل مطالعاتی که درباره ماهیت پیوندهای شیمیایی انجام داده بود نوبل شیمی گرفت اما در سال 1962 برنده نوبل صلح شد.
 
جایزه نوبل اقتصاد تنها از سال 1969 و با تلاشهای "ازوریگز ریکس بانک" به اقتصاددانان اعطا و تاکنون 42 جایزه به 67 دانشمند تقدیم شده است که بعضی از آنها به خصوص "جان ناش"، "اریک اس. ماسکین" و "لیونید هارویز" ریاضیدان بوده اند.

نوبل پزشکي سهم سه دانشمند شد

جايزه نوبل پزشكي امسال به طور مشترك به سه دانشمند اعطا شد.

به گزارش ايسنا، جايزه نوبل پزشكي (فيزيولوژي) امسال به طور مشترك به «بروس بوتلر» و «جولز هافمن» براي اكتشافات آنها در مورد فعال‌سازي مصونيت ذاتي و «رالف استین مان» براي كشف سلول‌هاي دندريتيك و نقش آن در ايمني تطبيقي اعطا شد.

جايزه نوبل پزشكي سال گذشته به پاس تحقيقات گسترده در زمينه ابداع و توسعه تکنيک باروري مصنوعي به «رابرت جي .ادواردز» دانشمند انگليسي اعطا شده بود.

کوچکترين جدول تناوبي دنيا

به گزارش خبرگزاری مهر، این دانشمندان توانستند با حک کردن این جدول تناوبی بر روی یک تار مو رکورد جهان را در زمینه کوچکترین جدول تناوبی جهان شکسته و نام خود را در کتاب رکوردهای گینس به ثبت برسانند.

سال گذشته گروهی از متخصصان فناوری نانو با استفاده از پرتو یونهای گالیوم توانستند جدول تناوبی متشکل از نام 118 عنصر را بر روی یک تار موی پولیاکوف حک کنند، این جدول تناوبی به اندازه ای کوچک است که میلیونها نسخه از آن را می توان بر روی یک کاغذ یادداشت کوچک گنجاند.

مرکز ثبت رکوردهای گینس روز 11 اکتبر به صورت رسمی این جدول را به عنوان ریزترین جدول تناوبی جهان معرفی کرد. پولیاکوف، مالک این تار مو پس از انتشار این خبر ابراز خوشحالی کرده و گفت: هرگز تصور نمی کردم نامم به هر دلیلی در کتاب رکوردهای گینس ثبت شود، دست کم نه به خاطر یکی از تارهای مویم!

تار مو پیش از حک شدن جدول تناوبی

برای حک کردن این جدول تناوبی از پرتو یونهای گالیوم استفاده شد و دانشمندان توانستند کوچکترین جدول تناوبی از عناصری که در جهان وجود دارند را در چند ثانیه بر روی یک تار مو حک کنند. یونهای گالیومی معمولا برای ترمیم ساختارهای آسیب دیده میکروسکوپی در نیمه رساناها مورد استفاده قرار می گیرند.

با این حال محققان این بار از این پرتوها برای هدفی دیگر استفاده کردند، هر یک از نشانه های عناصر جدول تناوبی که بر روی تار موی پولیاکوف ثبت شده طولی برابر چهار میکرون دارد، به بیانی دیگر 250 هزار نمونه از این سمبل ها باید به صورت طولی بر روی یکدیگر قرار گیرند تا بتوانند ارتفاع خود را به یک متر برسانند.

تار مو پس از حک شدن جدول تناوبی

بر اساس گزارش فاکس نیوز، ابعاد کل جدولی که بر روی تار مو حک شده 88 میکرون در 46 میکرون بوده و از این رو بر روی تار موی پولیاکوف هنوز فضای کافی برای حک کردن هزاران جدول تناوبی دیگر وجود دارد.

نوبل فيزيک به 3 اخترشناس رسيد

به گزارش دويچه وله، آکادمی سلطنتی سوئد در روز سه‌شنبه 4 اكتبراعلام کرد که جایزه نوبل فیزیک در سال جاری میلادی به سول پرل‌ماتر (از آمریکا)، برایان پی اسمیت (از استرالیا) و آدام جی ریس (از آمریکا) تعلق گرفت. این اخترشناسان به خاطر کشف انبساط شتابنده کیهان با توجه به رصد کردن سوپرنواها (ابراخترها) موفق به دریافت جایزه نوبل در رشته‌ فیزیک شده‌اند.

تا چند سال پیش اخترشناسان بر این باور بودند که پس از مهبانگ ( "بیگ بنگ" حدود 14 میلیارد سال پیش) کیهان در حال انبساط بوده و کهکشان‌ها از یکدیگر دور می‌شوند. اما نیروی گرانش کهکشان‌ها مانع از انبساط دائم کیهان می‌شود.

اما این سه اخترشناس با بررسی و رصد سوپرنواها موفق شدند که خلاف نظر غالب را اثبات کنند. بنا به ارزیابی این دانشمندان سرعت انبساط کیهان به خاطر وجود "انرژی تاریک" فزونی گرفته است. این "انرژی تاریک" بر خلاف نیروی گرانش ماده عمل می‌کند. رصد ۵۰ سوپرنوا نشان داد که نور آنان ضعیفت‌تر از محاسبات رایج به زمین می‌رسد. این امر بیانگر آن بود که کیهان در حال انبساط است و فاصله سوپرنواها از کهکشان ما افزايش يافته است.

پژوهش‌های دانشمندان درباره منشاء و خصوصیات"ماده و انرژی تاریک" هنوز در مراحل پایه‌ای و آغازین قرار دارد.

جایزه این سه فیزیکدان بالغ بر 1.1 میلیون یورو معادل 10 میلیون کرون سوئد خواهد بود. نیمی از این مبلع به پرل‌ماتر و نیم دیگر مشترکاَ به اسمیت و ریس تعلق خواهد گرفت.

در سال گذشته آندره گایم، دانشمند هلندی و کنستانتین نووسلف دانشمند بریتانیایی‌روسی هر دو از دانشگاه منچستر انگلستان موفق شدند که جایزه نوبل فیزیک را از آن خود کنند.

جوایز نوبل در رشته‌های دیگر

در روز دوشنبه 3 اكتبر نیز آکادمی سلطنتی سوئد نام برندگان نوبل پزشکی را اعلام کرد. بروس باتلر، ژول هوفمان و رالف استینمن از آمریکا، لوکزامبورگ و کانادا به خاطر پژوهش در زمینه سیستم ایمنی بدن موفق به دریافت این جایزه شدند. رالف استینمن در روز ۳۰ سپتامبر 3 روز قبل از اعلام نهایی در گذشته است. کمیته مرکزی بنیاد نوبل اعلام کرد که درگذشت این دانشمند در تصمیم آنان تغییری وارد نخواهد کرد.

برندگان جایزه نوبل شیمی در روز چهارشنبه 5 اكتبر، جایزه نوبل ادبی در روز پنجشنبه 6 اكتبر و جایزه نوبل صلح در روز پنج‌شنبه 6 اكتبر اعلام خواهد شد. مراسم رسمی اعطای این جوایزدر روز 10 دسامبر سال جاری برگزار خواهد شد.

نقش فضا در حل چالش‌هاي زمين

اما اين سوال مطرح مي‌شود كه آيا فضا تنها راه‌حل مشكلات است و اصولا آيا استفاده از فناوري فضايي براي حل مشكلات زميني به لحاظ هزينه ـ فايده توجيه‌پذير است؟

در دهه‌هاي آينده، جوامع بشري با چالش‌هاي جديدي مواجه خواهند شد كه از آن جمله مي‌توان به تغييرات عمده در محيط زيست، مديريت منابع طبيعي، اثرات ناشي از افزايش حمل و نقل و جابه‌جايي و جريان دانش و اطلاعات در سراسر دنيا اشاره كرد. در اين ميان، فناوري‌هاي نوين و بويژه فناوري‌هاي فضايي مي‌توانند نقش بزرگي در حل اين چالش‌ها ايفا كنند. از طريق اين فناوري‌ها مي‌توان نگاهي كلي به جهان داشت و با سرعت بالاي انتشار دانش به حل معضلات كمك كرد. فضا ساليان متمادي ذهن بشر را معطوف خود كرده بود و اينك بسياري از كشورها منابع زيادي را براي تحقيق و توسعه در اين زمينه صرف مي‌كنند.

فناوري‌هاي فضايي بسياري از ابعاد زندگي جوامع مدرن را تحت‌تاثير خود قرار داده است كه از آن جمله مي‌توان به پيشرفت در زمينه ارتباطات، حمل و نقل، رسانه‌ها و محيط زيست اشاره كرد.

نقش فضا در حل معضلات اجتماعي

فعاليت‌هاي مرتبط با فضا به 3 دليل براي تصميم‌گيران جذاب هستند؛ نخست آن كه اين فعاليت‌ها امكان ارتباط با هر نقطه‌اي از زمين را فراهم مي‌كند و دوم اين ‌كه از اين طريق مي‌توان هر نقطه‌اي روي زمين را بدقت مشاهده كرد و در نهايت با استفاده از آن مي‌توان موقعيت هر هدف ثابت يا متحركي را روي سطح كره زمين مشخص كرد. به دليل اين خصوصيات، فضا مي‌تواند در 5 حوزه كليدي نقش مفيدي داشته باشد: محيط زيست، استفاده از منابع طبيعي، سهولت جابه‌جايي افراد و توليدات، مقابله با بلاياي طبيعي كه باعث تهديد جامعه بشري مي‌شوند و حركت به سمت جامعه اطلاعاتي.

محيط زيست: از فناوري فضايي مي‌توان براي جمع‌آوري اطلاعات براي نظارت و دنبال كردن شرايط يك منطقه خاص استفاده كرد. به طور مثال روند گرم شدن زمين يا آب شدن يخچال‌هاي قطبي يكي از اين موارد است. همچنين فناوري فضايي، دانشمندان را قادر مي‌سازد تا روند تخريب محيط زيست را پيش‌بيني كند و برنامه‌هايي را براي ترميم آن به كار گيرند. از اين طريق مي‌توان آثار نامطلوب تغييرات جوي را كاهش داد.

منابع طبيعي: فناوري فضايي مي‌تواند براي استفاده بهتر از منابع طبيعي در سراسر جهان مورد استفاده قرار گيرد. به طور مثال مي‌توان به مديريت منابع آب و نظارت بر روند تغييرات در جنگل‌ها ـ شامل قطع درختان جنگلي يا آتش‌سوزي ـ اشاره كرد. نظارت از طريق فناوري فضايي به استفاده بهتر از اين منابع كمك مي‌كند.

سهولت جابه‌جايي: سهولت در جابه‌جايي انسان‌ها براي اقتصاد و تمدن مدرن، ضروري است. با اين حال وسايل حمل و نقل امروزي پاسخگوي روند فزآينده تقاضاي جهاني براي جابه‌جايي نخواهند بود. راه‌حل‌هاي مبتني بر فضا با استفاده از سامانه‌‌هاي هدايت ماهواره‌اي و ارتباطات ماهواره‌اي امكان مديريت و نظارت بهتر بر ترافيك و حمل و نقل را فراهم مي‌كند.

تهديدهاي فزاينده عليه جامعه بشري: فضا مي‌تواند به دولت‌ها كمك كند كه در برابر تهديدها شامل خطرات تروريستي، بحران‌هاي اقتصادي، موارد اضطراري سلامت يا رشد سريع جمعيت و مهاجرت انبوه به شهرها در برخي كشورها تدابيري اتخاذ كنند. به طور مثال در مورد مديريت بلاياي طبيعي، فناوري‌هاي فضايي شامل مخابرات، مكان‌يابي ماهواره‌اي و مشاهده زمين پس از واقعه سونامي مورد استفاده قرار گرفت. فضا مي‌تواند با فراهم كردن اطلاعات كليدي براي تهيه نقشه‌هاي پايه از شرايط جديد بستر دريا و خطوط ساحلي مورد استفاده قرار گيرد.

جامعه اطلاعاتي: خلق دانش و اطلاعات و انتشار آن براي همه كشورها اهميت استراتژيك دارد. فعاليت‌هاي مرتبط با فضا در توسعه جامعه اطلاعاتي سهيم هستند، زيرا حجم تحقيق و توسعه‌اي كه در مورد توسعه فناوري‌هاي فضايي انجام مي‌شود، بسيار بالاست و همچنين تعداد ماموريت‌هاي علمي فراواني از طريق سامانه‌هاي جديد فضايي امكان‌پذير است. همچنين ماهواره‌هاي مخابراتي اثر برجسته‌اي در قابليت ارتباط انسان‌ها با يكديگر دارند، ‌بويژه براي مناطق دور افتاده كه براي آنها امكان ايجاد شبكه‌هاي ارتباطي زميني وجود ندارد.

فضا از منظر هزينه ـ فايده

با اين كه شكي وجود ندارد كه فناوري فضايي قادر به حل بسياري از مشكلات اقتصادي و اجتماعي آينده بشر هستند، اما اين سوال مطرح است كه آيا براي حل اين مشكلات نمي‌توان راه‌حل‌هاي مبتني بر فناوري زميني با قيمت‌هاي پايين‌تر پيدا كرد؟ پاسخ به اين سوال مشكل است. زيرا در بهترين شرايط نيز تحليل هزينه ـ فايده معتبري از كاربردهاي آينده وجود ندارد و اين مساله براي فضا كه از پيچيدگي بيشتري هم برخوردار است، نمود بيشتري دارد.

تخمين هزينه سامانه‌هاي فضايي، كار مشكلي است، بويژه به اين دليل كه هزينه‌هاي دقيق توسعه يا در محاسبات وارد نمي‌شوند يا ناشناخته هستند. به طور مثال هنگام محاسبه هزينه‌هاي يك ماهواره، مشخص نيست كه هزينه‌هاي توسعه پرتابگر آن نيز بايد به حساب آيد و تا چه ميزان؟ ضمن اين كه محاسبه هزينه‌هاي توسعه پرتابگر، خود مشكل ديگري است. نتيجه اين مي‌شود كه به عنوان نمونه براي سامانه‌هاي ماهواره‌اي چندمنظوره، برآورد هزينه در مورد هر يك از كاربردها امري غيرممكن است.

از نظر فايده نيز برآورد منافع اجتماعي سامانه‌هاي فضايي بسيار مشكل است. ارزش جان انسان‌هايي كه نجات يافته‌اند يا دارايي‌هايي كه به واسطه پيش‌بيني حوادث طبيعي به وسيله فناوري فضايي از خطر حفظ شده‌اند، يا اين كه چه ميزان از توسعه اقتصادي ـ اجتماعي يك منطقه مديون ارتباطات ماهواره‌اي است، قابل محاسبه نيست. تجهيزات فضايي ممكن است نقش اساسي در توسعه ايفا كنند، با اين حال، معمولا در محاسبه زنجيره توليدات اقتصادي ـ اجتماعي سهم اندكي از آنها به چشم مي‌آيد.

مشكل ديگري كه از منظر تصميم‌گيران وجود دارد، اين حقيقت است كه پيشرفت در زمينه فناوري هم بر هزينه‌ها و هم بر منافع تاثير مي‌گذارد؛ به گونه‌اي كه مطالعات هزينه ـ فايده بسرعت اعتبار خود را از دست مي‌دهند و ديگر به‌روز نيستند. به طور مثال، سال‌هاي اخير پيشرفت‌هاي سريعي در فناوري مشاهده زمين و ماهواره‌هاي مخابراتي رخ داده است. اين به آن معني است كه با بكارگيري نسل جديدتر ماهواره‌ها، مي‌توان كارهاي بيشتري را با هزينه كمتر انجام داد و حتي نسل‌هاي بعدي ماهواره‌ها كارآتر خواهند بود.

در عين حال، هنگامي كه نسبت‌هاي هزينه ـ فايده معتبر نيز وجود داشته باشد، باز هم ممكن است اين سوال مطرح شود كه آيا با استفاده از ساير منابع نمي‌توان به منافع بالاتري دست يافت؟ البته هميشه مقايسه ميان فناوري‌هاي فضايي و زميني آسان نيست، زيرا فناوري‌هاي فضايي در برخي موارد داراي ويژگي‌هاي منحصر به فردي هستند كه توسط هيچ‌يك از ديگر فناوري‌ها قابل ارائه نيست.

با اين حال، در برخي اوقات ممكن است هنگامي كه وسايل فضايي به دليلي نتوانند بخوبي عمل كنند، استفاده‌كنندگان مجبور باشند به دنبال راه‌هاي جايگزين مناسب‌تري باشند. به طور مثال مسوولان جنگل‌داري در آمريكا چندين سال به طور گسترده‌اي از داده‌هاي گردآوري شده توسط ماهواره لندست ـ 7 براي شناسايي مناطق دچار آتش‌سوزي استفاده مي‌كردند، در حالي كه وقتي يك بار در سال 2003 يكي از تجهيزات كليدي از كار افتاد، آنها مجبور شدند باز از روش‌‌هاي قديمي استفاده كنند.

گفتني است مطالعات هزينه ـ فايده‌اي كه تاكنون انجام شده است ـ البته به صورت موردي و نه همه‌جانبه ـ در جهت تاييد اثر مثبت نقش فضا براي جامعه است.

آينده فعاليت‌هاي فضايي

فناوري فضايي داراي تاثير ماندگار و قدرتمندي بر ساير بخش‌هاي صنعت است. با اين حال، بخش فضا داراي ويژگي‌هاي منحصر به‌ فردي است كه شبيه هيچ‌يك از ساير بخش‌هاي اقتصاد نيست. اگرچه در حال حاضر كشورهاي زيادي به فعاليت‌هاي مرتبط با فضا مشغول هستند، با اين حال فرستادن يك فضاپيما به فضا و انجام ماموريت‌هاي فضايي كاري پيچيده و بسيار پرهزينه است.

فعاليت‌هاي فضايي پس از گذشت بيش از 50 سال از آغاز عصر فضا، هنوز هم فعاليتي پرخطر و گران است. اگر يك پرتابگر سقوط كند، نه تنها خود پرتابگر و محموله آن از دست رفته، بلكه هزينه‌هاي گزاف صرف شده نيز تلف شده است.

هزينه‌اي كه صرف تحقيق و توسعه در مورد فعاليت‌هاي فضايي غيرنظامي در ميان كشورهاي توسعه‌يافته عضو سازمان همكاري اقتصادي و توسعه مي‌شود، بالغ بر 25 ميليارد دلار در سال است كه از اين ميان، 15 ميليارد دلار تنها مربوط به ناساست. البته ميزان هزينه روي فعاليت‌هاي فضايي لزوما تابعي از درجه ثروتمند بودن كشورها نيست. به طور مثال، هند نيز سالانه بين 600 تا 700 ميليون دلار در اين زمينه هزينه مي‌كند. مانند هر موضوع اقتصادي ديگري، اينجا نيز براي درك درستي از مقايسه بايد به برابري قدرت خريد و همچنين هزينه نيروي كار محلي توجه كرد.

سهم هريك از كشورهاي عضو سازمان همكاري اقتصادي و توسعه در تحقيق و توسعه فضايي از نظر تجاري، صنعت بين‌المللي فضا بسيار متمركز و داراي بازار انحصاري و محافظت‌ شده است و اين نيز به دليل استراتژيك بودن آن است. اين امر، تاثيري منفي روي خلاقيت و نوآوري مي‌گذارد. مساله مهم‌تر اين است كه جنبه تجاري فضا نيز همچون جنبه فضانوردي يا دفاعي با دوره‌هاي رونق و ركود مواجه است. بنابراين با وجود خطرهاي بالايي كه وجود دارد، اين حوزه با مازاد ظرفيت مزمن نيز روبه‌روست. در حال حاضر، ظرفيت‌هاي توليد ماهواره و فضاپيما كه در سطح دنيا در دسترس است،‌ بسيار فراتر از تقاضاي دولت‌ها و بازارهاي تجاري است.

با توجه به مطالب ذكر شده، 3 سناريو براي آينده فعاليت‌هاي فضايي در سطح جهان قابل پيش‌بيني است:

سناريوي اول، حركت هموار است كه در آن، جهان تحت راهنمايي خيرخواهانه سازمان‌هاي بين‌المللي حركت خواهد كرد و بتدريج بازارهاي آزاد و دموكرات تبديل به مدل پذيرفته‌شده جهاني خواهد شد. سناريوي دوم، بازگشت به آينده است كه در آن 3 قدرت اصلي اقتصادي آمريكا، اروپا و چين بر دنيا مسلط مي‌شوند و سناريوي سوم، هواي توفاني است كه تضاد ميان قدرت‌هاي اصلي در نهايت منجر به فرسايش و تحليل نهادهاي بين‌المللي خواهد شد.

شرايط قانوني و نهادي لازم براي گسترش نقش فضا در جامعه

فضا با ديگر بخش‌هاي اقتصاد تفاوت اساسي دارد. اين تفاوت، هم به دليل اهميت استراتژيك و جنبه‌هاي امنيتي آن است و هم به دليل هزينه‌هاي فناوري بسيار بالايي كه دارد. هنگامي كه فضا وارد عرصه‌هاي‌هاي غيرنظامي و تجاري مي‌شود، همانند فعاليت‌هاي زميني نياز به چارچوب‌هاي نهادي و قانوني مناسب دارد.

اما در حال حاضر، چارچوب‌هاي سياسي، قانوني، نظارتي و مالي براي استفاده از فضا با حالت مطلوب فاصله زيادي دارد. چه كسي مالك فضاست؟ چه كسي درباره استفاده‌كنندگان از آن تصميم‌گيري مي‌كند؟ و براي چه مقاصدي؟ اينها تنها بخشي از سوال‌هاي بي‌پاسخ درباره فضاست كه در نهايت باعث مي‌شود برنامه‌ريزي شركت‌ها و دولت‌ها براي انجام فعاليت‌هاي فضايي با مشكل مواجه شود. افزون بر اين قواعد، سياست‌هاي مناسب نيز بايد تدوين شود و كشورها داراي قوانين و استراتژي ملي ويژه براي فعاليت‌هاي فضايي خود باشند.

مانع ديگر توسعه فعاليت‌هاي فضايي اين است كه آگاهي عمومي كافي نسبت به اهميت فضا و نقشي كه مي‌تواند در پيشرفت جامعه ايفا كند، وجود ندارد. اين امر موجب مي‌شود تخصيص بودجه به فعاليت‌هاي فضايي به لحاظ سياسي با مشكل مواجه شود.

اگر قرار است نقش فضا در جامعه گسترش يابد، بايد طيف وسيعي از بازيگران را شامل شود. اما 3 حوزه اصلي وجود دارد كه مي‌تواند كمك شاياني به اين پيشرفت كند: زيرساخت‌هاي فضايي پايدار، استفاده بيشتر بخش دولتي از خدمات فضايي و مشاركت بيشتر بخش خصوصي.

وجود زيرساخت‌هاي مناسب، قوي و پايدار مانند شبكه‌هاي برق يا مخابرات براي عملكرد مناسب اقتصاد ضروري است. در مورد زيرساخت‌هاي فضايي غيرنظامي نيز همين‌گونه است، زيرا اين زيرساخت‌ها نقشي روزافزون در زندگي روزانه شهروندان ايفا مي‌كنند. از زيرساخت‌هاي فضايي كه به طور مستقيم در زندگي شهروندان نقش دارند و به اصطلاح كاربرمحور هستند، مي‌توان به ارتباطات، سامانه‌‌هاي هدايت و مشاهده زمين (مانند پيش‌بيني وضع آب و هوا) اشاره كرد. دولت‌ها مي‌توانند با استفاده از اين تاسيسات، هزينه خدمات را كاهش دهند. به طور مثال از ماهواره مي‌توان براي ارائه خدمات دولت الكترونيك به مناطق روستايي و دورافتاده استفاده كرد. همچنين همكاري ميان دولت و شركت‌هاي خصوصي مي‌تواند به كاهش هزينه تهيه زيرساخت‌هاي فضايي كمك كند.

دولت‌ها عمده‌ترين استفاده‌كنندگان از زيرساخت‌ها هستند؛‌ به طوري كه از زيرساخت‌هاي عمومي براي ارائه خدمات به شهروندان و از زيرساخت‌هاي خصوصي براي انجام فعاليت‌هاي خود استفاده مي‌كنند. زيرساخت‌هاي فضايي پايدار مي‌توانند فرصت‌هاي ويژه‌اي را براي انجام ماموريت‌هاي دولت فراهم كنند، به گونه‌اي كه از نظر هزينه ـ فايده نيز كاملا موثر باشد.

در سطح ملي، دولت‌ها بايد همكاري ميان آژانس‌هاي فضايي و سازمان‌هاي دولتي را براي استفاده از خدمات مبتني بر فضا، تقويت كنند. به طور مثال براساس تجارب جديد طغيان رودخانه‌ها در اروپا، مشخص شده است كه سازمان‌هاي حفاظت شهري مي‌توانند استفاده زيادي از اطلاعات فضايي كنند. در سطح بين‌المللي نيز براي مقابله با بلاياي طبيعي بايد همكاري ميان دولت‌ها تقويت شود.

اما همانند هر خدمت دولتي با مقياس بزرگ، اينجا نيز برخورداري از بنيه مالي مناسب، نقشي كليدي دارد، زيرا بخش خصوصي قادر به سرمايه‌گذاري گسترده براي پاسخگويي به استفاده روزافزون از سامانه‌هاي فضايي نيست.

با اين كه فعاليت‌هاي فضايي در ابتدا كاملا دولتي بودند، امروزه نقش بخش خصوصي نيز در حال افزايش است. مشاركت بخش خصوصي مي‌تواند با خود منافع اقتصادي و اجتماعي زيادي را به دنبال بياورد. براي انجام اين مهم، دولت‌ها بايد در قوانين مربوط به فضا بازنگري كنند تا محيط را براي فعاليت شفاف و سودآور بخش خصوصي مهيا كنند.

شواهد تجربي نشان مي‌دهد كشورهايي كه توليد خدمات و كالاهاي فضايي را به عهده بخش خصوصي گذارده‌اند، در مقايسه با ساير كشورها به نتايج بهتري رسيده‌اند. واگذاري توليد به بخش خصوصي، به دولت‌ها اين امكان را مي‌دهد كه بر آن كاري كه به بهترين نحو انجام مي‌دهند، تمركز كنند؛ يعني ارائه كالاهاي عمومي و خدمات مورد نياز مردم به صورت موثر و گسترده. بر پايه درس‌هايي كه از ساير بخش‌ها آموخته‌ايم، دولت‌ها بايد تا آنجا كه ممكن است فعاليت‌ها را به بخش خصوصي بسپارند، ضمن اين‌ كه بايد ساز و كاري طراحي شود كه از مشاركت بنگاه‌هاي كوچك و نوآور نيز استفاده شود.

محمد معتضدي / پژوهشگر پژوهشگاه تحقيقات فضايي

آخرين نفس‌هاي تواترون

شتابگر بزرگ "تواترون" لابراتوارهای "فرمی" آمریکا روز جمعه 30 سپتامبر پس از 28 سال پژوهش در عرصه فیزیک ذرات به کار خود پایان می دهد.

به گزارش خبرگزاری مهر، پس از 28 سال تلاش مستمر علمی، شتابگر "تواترون" (Tevatron) که تا پیش از تولد "برخورد دهنده بزرگ هادرون" (LHC) در ژنو بزرگترین برخورد دهنده ذرات در دنیا بود، آماده است تا به آرامش ابدی برسد.

روز، جمعه 30 سپتامبر، این شتابگر "لابراتوار فرمی" واقع در شهر باتاویا در نزدیکی شیکاگو برای همیشه خاموش خواهد شد.

تا سال 2009 زمانی که LHC در سرن وارد عمل شد، تواترون هیچ رقیبی نداشت و قادر بود با تولید انرژی که حداکثر به 1 ترا- الکترو ولت می رسید پروتونها و ضدپروتونها را در یک مسیر 6.28 کیلومتری شتاب دهد.

اکنون این برخورد دهنده به دلیل کمبود منابع مالی و فاصله رقابتی زیاد نسبت به نوه جوان و قدرتمند خود (LHC) به خواب ابدی فرو می رود. اما دنیای فیزیک در مقابل این غول خسته و کهنه کار سر تعظیم فرو می آورد، چرا فیزیک ذرات به برکت این دستگاه عظیم توانست به کشفیات بنیادینی چون "کوارکها" دست پیدا کند، گامهای بزرگی در کشف ذره اسرارآمیز "بوزون هیگز" بردارد و پیشرفتهایی در عرصه تکنیکهای تصویربرداری با رزونانس مغناطیسی و "نوترون درمانی" کسب کند.

اعلام خبر یک پایان

وزارت انرژی آمریکا در ماه ژانویه در خصوص توقف برخورددهنده "تواترون" تصمیم گرفت. از آن زمان "تواترون" نسبت به "برخورد دهنده بزرگ هادرون" که در زیر مرز میان فرانسه و سوئیس دفن شده است و ذرات را در یک تونل 27 کیلومتری و 7 برابر پرقدرت تر از تواترون برخورد می دهد به عنوان یک دستگاه از کار افتاده مورد ملاحظه قرار گرفت.
 
وظیفه خاموش کردن تواترون به عهده "هلن ادواردز" گذاشته شده که از جمله فیزیکدانانی است که در 3 جولای 1983 اولین دسته پرتو ذرات را به داخل این شتابگر گسیل کردند.
 
"راجر دیکسون"، رئیس بخش شتابگر در لابراتوار فرمی اظهار داشت: "برای ما، از یک طرف قبول این مسئله دشوار است اما از طرف دیگر می دانیم که این پایان دنیا نیست بلکه مرزی برای آینده است."
 
همچنین "پیر اودن"، مدیر لابراتوار فرمی برای تسلی دادن به همکاران خود گفت: "این درست است کاری که در تواترون آغاز شد در اروپا ادامه خواهد یافت. اما بدان معنی نیست که لابراتوار ما از آنها جدا خواهد بود."
 
درحقیقت، دانشمندان لابراتوار فرمی به منظور ادامه تحقیقات خود می توانند از فردا از شتابگر "ال. اچ. سی" استفاده کنند. بنابراین، دهها دانشمندی که با نان تواترون بزرگ شده اند آماده اند که پس از 28 سال کار بر روی این برخورد دهنده سفر خود را به سوی اروپا آغاز کنند.

جدلها و تاسف ها

در این ساعات پایانی زندگی تواترون، بسیاری از دانشمندان از خود می پرسند که آیا با خاموش شدن این برخورد دهنده، فقدان چیزی درباره فیزیک ذرات در آمریکا احساس نخواهد شد؟ در این میان، چینی ها همانطور که قابل پیش بینی بود بلافاصله در مقاله تندی که در روزنامه "چاینا پست 3" منتشر شد نوشتند: "عصر بزرگ فیزیک آمریکا با یک آه و ناله تمام می شود".
 
همچنین، "بیل فاستر"، فیزیکدانی که به مدت 22 سال در تواترون کار کرده و قرار است سال آینده از سوی حزب دمکرات آمریکا نامزد انتخابات کنگره شود در این خصوص گفت: "این پایانی تلخ است."
 
پیش از این نیز برای "ابَر برخورد دهنده ابَر هادی" (Superconducting Super Collider) دانشمندان و جامعه جهانی فیزیک تاسف خورده بودند. این برخورددهنده که به طول 87 کیلومتر و  بسیار بزرگتر از "ال. اچ. سی" در تکزاس ساخته شده بود در سال 1993 به دلیل کمبود منابع مالی تعطیل شد.
 
فاستر در این مورد گفت: "زوال فیزیک ذرات در آمریکا نشانه رفتارهای اشتباه و ضد علمی واشنگتن است و این برای باتاویا، شهر انرژی روزی واقعاً غم انگیز است."

تحقیق درباره نوترینوهای فوق سریع

در لابراتواری که در بزرگداشت "انریکو فرمی" نامگذاری شده است به نظر می رسد آینده همچنان و حتی پس از خواب ابدی تواترون ادامه دارد. به طوریکه طی ماههای آینده محققان این مرکز تحقیقات فیزیک ذرات تحقیقاتی را برای تائید و یا رد نتایج آزمایش Cngs 4 (نوترینوهای سرن به سوی گرن ساسو) آغاز خواهند کرد.
 
در حقیقت، در روزهای اخیر نتایج بحث برانگیز این آزمایش نشان داد که ذرات نوترینو فاصله میان سرن تا لابرتوارهای "گرن ساسو" را با سرعتی برابر با 60 نانو ثانیه سریعتر از سرعت نور طی کردند. همچنین برای تائید و یا رد این نتایج شگفت انگیز، آزمایش مشابه دیگری در ژاپن انجام خواهد شد.

مینوس؛ در نیمه راه گذشته و آینده

در سال 2007، لابراتوار فرمی در آزمایش "مینوس 5" اطلاعاتی مشابه آنچه که امروز محققان اروپایی به آن رسیده اند را مشاهده کرد.
 
آزمایش مینوس 5 بر روی شتابگر دیگری به نام NuMI نصب است که دسته های نوترینو را به سمت لابراتواری در فاصله 800 کیلومتری واقع در یک معدن در شمال مینه سوتا گسیل می کند. اما در آنزمان نتیجه علمی این مشاهدات به دلیل یک سری خطاهای محاسباتی رد شد. اکنون لابراتوار "باتاویا" امیدوار است که با تکرار این آزمایشات، نتایج "سرن/ گرن ساسو" را رد و یا تائید کند.
 
اولین وظیفه این فیزیکدانان، به روزرسانی اطلاعات جمع آوری شده در سال 2007 است که این عملیات باید در کمتر از 6 ماه آینده کامل شود. سپس آزمایش نسل دوم "مینوس" با عنوان "مینوس پلاس" که می تواند بر روی دستگاههای "جی. پی. اس"، ساعتهای اتمی و آشکارسازهای پیشرفته ثبت ساعت ورود نوترینوها با دقت 2 نانوثانیه حساب کند وارد عمل خواهد شد. انتظار می رود که نتایج این آزمایشات در سال 2014 اعلام شود.

به احترام تواترون کلاه از سر بردارید!

امروز، روزی است که بسیاری از فیزیکدانان ذرات آماده اند تا به احترام تواترون و به خاطر نقش تعیین کننده ای که در فیزیک ذرات و فیزیک انرژی های بالا ایفا کرد کلاه از سر بردارند. به خاطر این شتابگر، دانشمندان در سال 1995 وجود ذرات اسرارآمیز کوارک را تائید کردند. کوارک آخرین آجر تشکیل دهنده ماده است.
 
"جووانی پونزی"، فیزیکدان دانشگاه ایلینویز در این خصوص گفت: "اکنون برای درک مهمترین قوانینی که به جهان ما نظم می دهند بازهم باید به لایه های عمیقتری برویم."

در جستجوی بوزون هیگز

به تازگی، محققان با امید به اینکه بتوانند شاخصهای جدیدی را درباره ذره تئوریک هیگز پیدا کنند تواترون را با حداکثر انرژی به کار انداختند.
 
بوزون هیگز، عنصر پیش بینی شده در مدل استاندارد فیزیک ذرات است که می تواند توضیح دهد چرا ماده جرم دارد.

لابراتوار فرمی امیدوار است که آخرین نتایج جمع آوری شده توسط تواترون را تا نخستین ماههای سال 2012 منتشر کند.
 
باوجود این، حتی اگر تواترون وجود بوزون هیگز را تائید کند، حرف آخر را در این مورد سرن باید بزند. "پیر اودن" در این خصوص گفت: "اینطوری بهتر است. این رقابت نیست، علم است و بهرحال تجربه ما برای ساخت LHC بنیادی بود. همچنین برای راه اندازی برخورد دهنده سرن، آمریکا نیز کمک مالی کرد."
 
وی افزود: "من به شتابگر سرن تبریک می گویم که زندگی شگفت انگیز و پر باری در پیش رو دارد. همانطور که زندگی تواترون اینگونه بود."

تصوير جديد از سحابي تخم مرغ نيمرو

گروهی از ستاره شناسان اروپایی با استفاده از تلسکوپ VLT رصدخانه جنوبی اروپا (اسو) در شیلی تصویری جدید از يك سحابی را تهیه کردند که شبیه به "تخم مرغ نیمرو" است.

به گزارش خبرگزاری مهر، در مرکز این تصویر ستاره غول پیکری از یکی از نادرترین گروههای ستارگان یعنی "ابَر غولهای زرد" واقع شده است.

این تصویر جدید که توسط تلسکوپ VLT گرفته شده بهترین عکسی است که تاکنون از این نوع ستارگان بدست آمده است. این عکس برای اولین بار یک پوسته دوتایی از ذرات گرد و غبار را که در اطراف این ستاره می چرخند نشان می دهد.

ذرات گرد و غبار در اطراف این ستاره موجب شده اند که شکلی شبیه به تخم مرغ نیمرو به وجود آید.

قطر این ستاره که IRAS 17163-3907 نام دارد در حدود هزار برابر قطر خورشید (در حدود 1.4 میلیون کیلومتر) است و در فاصله حدود 13 هزار سال نوری از زمین قرار دارد.

این نزدیکترین ستاره ابَر غول زردی است که تاکنون رصد شده است. مشاهدات جدید نشان می دهد که این ستاره در حدود 500 هزار برابر نورانی تر از خورشید است.

پیش از این درخشش بالای این ستاره در باند مادون قرمز کشف شده بود اما تاکنون دانشمندان آن را به عنوان یک "ابَر غول زرد" شناسایی نکرده بودند.

براساس گزارش اسپیس دیلی، دوربین مادون قرمز VISIR تلسکوپ VLT این عکس را تهیه کرده است. بزرگی این ستاره به حدی است که اگر سحابی "تخم مرغ نیمرو" در مرکز منظومه خورشیدی قرار داشت زمین کاملاً در داخل خود ستاره قرار می گرفت و مدار مشتری به سطح آن می چسبید.

شعاع پوسته خارجی تر سحابی اطراف این ستاره برابر با حدود 10 هزار واحد نجومی است. 1 واحد نجومی (UA) فاصله میان زمین و خورشید است.

"ابَر غولهای زرد" در یک فاز تکاملی بسیار محرک قرار دارند. در این فاز به طور پی در پی، ستاره دستخوش انفجار می شود.

در مورد ستاره IRAS 17163-3907 که جرم آن در حدود 4 برابر جرم خورشید است در اثر این انفجارها دو پوسته این سحابی بزرگ ساخته شده اند. این سحابی از گرد و غبار غنی از سیلیکات و گاز ساخته شده است.

خورشيد تهديدي براي فضانوردان و مسافران هوايي

محققان اعلام کردند با نزدیک شدن به سالهایی که در آن فعالیتهای خورشیدی شدیدتر خواهند شد، خطر تشعشعات کیهانی برای مسافران هوایی و فضانوردان نیز رو به افزایش گذاشته است.

به گزارش خبرگزاری مهر، پرتوهای کیهانی ساطع شده از اعماق فضا و ذرات پرانرژی که از خورشید سرچشمه می گیرند می توانند برای فضانوردان و سرنشینان خطوط هوایی خطرساز بوده و همچنین به فضاپیماها، هواپیماها و ماهواره ها آسیبهای جدی وارد آورند.

میدان مغناطیسی خورشیدی با دفع کردن ذرات کیهانی که به سوی زمین سرازیر می شوند از این سیاره محافظت می کند، اما دوران بالا بودن فعالیتهای مغناطیسی خورشیدی که به ماکزیمم خورشیدی شهرت دارد، به نظر رو به پایان گذاشته و از سویی دیگر سطح ذرات خورشیدی نیز رو به افزایش گذاشته اند.

پرتوهای کیهانی از اعماق فضا به صورت ثابت در حال بمباران کردن زمین هستند اما فعالیتهای خورشیدی وابستگی مستقیمی به چرخه آب و هوایی خورشید دارد. خورشید در حال حاضر به نقطه اوج چرخه 11 ساله خود نزدیک می شود که به چرخه خورشیدی شهرت دارد. ناسا زمان فرا رسیدن این نقطه اوج را سال 2013 عنوان کرده است.

زمانی که توفانهای قدرتمند خورشیدی مستقیما زمین را نشانه بگیرند می توانند خطری جدی برای فضانوردانی که در مدار زمین سکونت دارند، ایجاد کنند، به ماهواره ها آسیب رسانده و در سیستم ارتباطات، نیروگاه ها و زیرساختارها اختلال ایجاد کنند. در عین حال رویدادهای خفیف در آب و هوای فضایی مانند توفان مغناطیسی روز 26 سپتامبر منجر به ایجاد نورهای قطبی در اتمسفر زمین خواهند شد.

محققان برای محاسبه تشعشعات آینده فضایی اطلاعات 9 هزار و 300 ساله ای از تشعشعات کیهانی و فعالیتهای خورشیدی را در قالب یخهای استخراج شده از گرینلند و  قطب جنوب مورد بررسی و تحلیل قرار دادند.

اتمها تحت تاثیر پرتوهای کیهانی و ذرات خورشیدی می توانند از عنصری به عنصری دیگر تبدیل شوند، رویدادی که دانشمندان می توانند آنها را در نمونه های استخراج شده از یخهای قطبی ردیابی کنند. محققان این اطلاعات تاریخی را ضمیمه اطلاعات جدیدی کردند که از شبکه ایستگاه های مونیتورینگ نوترونها به دست آمده اند.

بر اساس گزارش فاکس نیوز، با توجه به این اطلاعات قدیمی، محققان در سطح پرتوهای کیهانی، میدان مغناطیسی بین ستاره ای نزدیک به زمین، تعداد لکه های خورشیدی و توفانهای خورشیدی بزرگ نوسانات زیادی را پیش بینی می کنند. به گفته محققان دانشگاه ریدینگ، میزان خطرساز بودن آب و هوای فضایی طی قرن آینده رو به افزایش خواهد رفت.

ابداع صفحه پلاستيکي با قابليت پرواز

محققان دانشگاه پرینستون موفق شدند افسانه قالیچه پرنده را به واقعیت تبدیل کرده و قالیچه ای کوچک و پلاستیکی را به پرواز درآورند.

به گزارش مهر، این قالیچه 10سانتیمتری هوشمند و شفاف با کمک «انرژی موج» به حرکت درمی آید، امواجی از انرژی الکتریکی که بسته های هوای نهفته در زیر قالیچه را از جلو به عقب حرکت داده و به پیش می بردند.

این نمونه ابتدایی سرعتی برابر یک سانتیمتر بر ثانیه دارد، البته دانشمندان امیدوارند با بهبود این تکنولوژی بتوانند سرعت آن را به یک متر بر ثانیه برسانند.

«نوا ژافریس» خالق این ابزار گفت: برای ساخت این قالیچه از مقاله ریاضی که پس از آغاز دوران تحصیل در مقطع دکترا مطالعه کرده الهام گرفته است وی برای ساخت این قالیچه، مدارهای الکترونیکی را با استفاده از نانوجوهر بر روی صفحه ای پلاستیکی چاپ کرده است.

به گفته محققان، کنترل کردن حرکات دقیق این صفحه پلاستیکی که در فرکانس های بالای الکتریکی دچار از شکل افتادگی می شد، یکی از دشوارترین مراحل این تجربه بوده است زیرا بدون توانایی پیش بینی مسیر دقیقی که قالیچه در آن خمیده می شد، امکان اعمال میزان درست جریان الکتریکی وجود نداشت.

محققان به دلیل اینکه ارتفاع پرواز این قالیچه چندان زیاد نیست، در مقاله خود برای استفاده از عبارت پرنده احتیاط زیادی به خرج داده اند زیرا به اعتقاد آنها این ابداع شباهت بیشتری به یک «هاورکرفت» دارد تا یک هواپیما یا شیئ پرنده.

این شیئ باید نزدیک به زمین پرواز کند زیرا هوا به این شکل در میان صفحه و سطح زمین به دام می افتد، در این صورت با حرکت کردن امواج در سرتاسر صفحه هوا به سمت عقب رانده شده و قالیچه حرکت می کند.

یکی از مزیت های این ابداع پرنده عدم وجود قطعات متحرک مشابه قطعاتی است که در هواپیماها وجود دارند، زیرا حرکت این قطعات ایجاد فرسایش و از کار افتادگی می کند.

محققان می گویند وسعت صفحه برای ساخت قالیچه پرنده ای که بتواند با استفاده از این تکنولوژی وزن یک انسان را تحمل کند، باید 50 متر باشد.

سه‌ايراني دانشمند برتر آمريکا شدند

باراک اوباما رئیس جمهوری آمریکا 31 سپتامبر 2011 اسامی 94 محقق و دانشمند دریافت کننده جایزه "حرفه نخستین ریاست جمهوری" برای دانشمندان و مهندسان را اعلام کرد که نام سه دانشمند ایرانی نیز در این لیست به چشم می خورد.

به گزارش خبرگزاری مهر، این جایزه بالاترین و معتبرترین جایزه دولتی ایالات متحده به متخصصان در زمینه مهندسی و علم در مراحل اولیه تحقیقات مستقل آنها به شمار می رود. این جایزه به دانشمندانی تعلق می گیرد که اقدام به تولیدات برجسته علمی و مهندسی کرده و علاوه بر تاثیرگذاری بر روی اقتصاد آمریکا به مهار بحران یا مسئله ای کمک کرده باشند.

سالانه 16 سازمان و آژانس فدرال به همراه یکدیگر شایسته ترین مهندسان و دانشمندان آمریکا را که در اولین مراحل مطالعات خود پیشرفت قابل توجهی از خود نشان داده اند را انتخاب کرده و این جایزه را توسط ریاست جمهوری به آنها اهدا می کنند.

اهدای این جایزه از سال 1996 توسل بیل کلینتون رئیس جمهور سابق آغاز شده است. در میان اسامی 94 دانشمندی که امسال توسط دولت آمریکا اعلام شده اند نام سه دانشمند ایرانی علی خادم حسینی دانشگاه پزشکی هاروارد، یاسمین مستوفی از دانشگاه نیو مکزیکو و امیر اوستی مهر از دانشگاه کرنل نیز به چشم می خورد.

یاسمین مستوفی استادیار بخش مهندسی الکتریک و رایانه دانشگاه نیو مکزیکو است. وی دوره فوق دکترای خود را در دانشگاه CalTech و دوره دکتری خود را در دانشگاه استنفورد سپری کرده است. مستوفی به خاطر تحقیقات قابل توجهی که در زمینه شبکه های حسگر موبایل متراکم و فعالیتهای آموزشی در زمینه علم روباتیک انجام داده مورد تقدیر قرار گرفته است.

علی خادم حسینی استاد یار دانشگاه هاروارد-MIT در بخش علوم سلامت و تکنولوژی و همچنین در دانشکده پزشکی هاروارد است. وی همچنین محقق ارشد علوم مواد در دانشگاه توهوکو ژاپن به شمار رفته و در حال حاضر یکی از اساتید بخش مهندسی بیومدیکال در دانشگاه تگزاس است.

بر اساس گزارش بوستون گلاب، امیر اوستی مهر استادیار دانشکده مهندسی الکتریک و رایانه دانشگاه کرنل و بنیانگذار انجمن مهندسی اطلاعات FoIE به شمار می رود. وی دوره دکتری و فوق لیسانس خود را در دانشگاه کالیفرنیا برکلی سپری کرده و در سال 2003 در رشته مهندسی الکتریک از دانشگاه صنعتی شریف فارغ التحصیل شده است.

بارش شهاب از سقف آسمان

شامگاه فردا 10 مهرماه بارش شهابی تنینی یا اژدهایی به اوج خود می رسد و طبق پیش بینی ها در سال جاری در زمان اوج بارش تعداد شهابهای قابل مشاهده در هر ساعت به 600 شهاب می رسد.

به گزارش خبرنگار مهر، بارشهاى شهابی حاصل سوختن قطعات به جا مانده از دنباله دارها و در مواردى سیارکهایی که از نزدیکى مدار زمین عبور می کنند، هستند. دنباله دارها در گردش خود به دور خورشید زمانی که به مناطق داخلى تر منظومه  شمسى وارد مى شوند به دلیل گرماى تشعشع خورشید ذرات و قطعاتى را از خود آزاد مى کنند.

در آغاز پاییز هر سال در فاصله 8 تا 12مهرماه، شهابهاى انگشت شمار بارش شهاب "تنینی" یا اژدهایى در آسمان دیده مى شود. این بارش شهابی فقط به مدت 4 شب از 8 تا 12مهر دیده می شود ولی اوج بارش آن در 10 یا 11مهر ماه رخ می دهد.
 
در شرایط مناسب نوری و جوی می توان در هر ساعت تا 10 شهاب از این بارش را رصد کرد ولی طبق پیش بینی ها این بارش شهابی در سال جاری متفاوت است به گونه ای که می توان به بیش از 600 شهاب را در ساعت مشاهده کرد.
 
منشاء این بارش دنباله دارى کوتاه دوره به نام جیاکوبینى – زینر یا 21P است که هر 6/ 6 سال یک بار از نزدیکى زمین می گذرد.
 
بر اساس مطالعات انجام شده اوج بارش در حدود ساعت 20 به وقت جهانى و در 10 مهر رخ خواهد داد و ZHR (تعداد شهابهای قابل مشاهده در یک ساعت) آن به بیش از 600 خواهد رسید به عبارت دیگر در هر دقیقه 10 شهاب را می توان مشاهده کرد.
 
در لحظه اوج بارش اژدهایی فاز ماه (درصد سطح روشن ماه) 91 درصد است که این امر باعث می شود تعداد بیشتری از شهاب هاى کم نور اژدهایی دیده نشوند.

برخي ستاره هاي شبه خورشيدي يک زمين دارند

محققان موسسه CalTech با زیر و رو کردن اطلاعات به دست آمده از تلسکوپ فضایی کپلر به این نتیجه رسیده اند که یک سوم تمامی ستاره های شبه خورشیدی، دست کم یک سیاره شبه زمینی دارند که در مدار قابل سکونت این ستاره ها در حرکت هستند.

به گزارش خبرگزاری مهر، در صورت درست بودن این پیش بینی، تعداد سیاره های قابل سکونت جهان از حد شمارش بیرون خواهند بود. منطقه قابل سکونت مدار ستاره ها، محدوده ای مداری است که در آن احتمال شکل گیری آب مایع وجود دارد، به این شکل امکان متولد شدن حیات به شکلی که انسانها آن را می شناسند نیز به وجود خواهد آمد.

رصدهای تلسکوپ شکارچی سیاره های شبه زمینی، کپلر، به گونه ای طراحی شده تا به صورت ویژه بتواند سیاره هایی که در مدار ستاره های دورافتاده در حرکتند را ردیابی کنند. این تلسکوپ در دوره ای 136 روزه در حدود 150 هزار هدف را برای یافتن نشانه ای از عبور سیاره ای در مدار ستاره مورد بررسی قرار داده و توانست در حدود هزار و 235 سیاره را کشف کند.

محققان از میان این اطلاعات به این نتیجه رسیدند که یک سوم ستاره های شبه خورشیدی، حداقل یک سیاره قابل سکونت دارند. محققان به صورت ویژه بر روی ستاره هایی متمرکز شدند که با نامهای ستاره های F، G و K دسته بندی شده اند. سپس به دنبال سیاره هایی گشتند که معمولا در مدار این ستاره ها یافته شده و محدوده حرکت مداری آنها را محاسبه کردند.

از نکات جالب توجهی که از بررسی این اطلاعات به دست آمده این است که اکثر این ستاره ها در 42 روز مدار ستاره خود را کامل می کنند که این ویژگی به معنی نزدیک بودن بیش از حد سیاره به ستاره و غیر قابل سکونت بودن آن است.

یافتن سیاره های بزرگتر در منطقه قابل سکونت برای کپلر بسیار دشوار است اما این به آن معنی نیست که سیاره های قابل سکونت وجود ندارند و محققان نیز معتقدند تحلیل اطلاعات به دست آمده از تلسکوپی مانند کپلر می تواند به کشف تعداد احتمالی این سیاره ها کمک کند.

محققان با استفاده از فرمولهای ریاضی مدارهای دور افتاده تر ستاره های شبه خورشیدی را به اطلاعات کپلر وارد کرده و اعلام کردند در حدود یک سوم این ستاره ها دست کم یک سیاره سنگی در منطقه قابل سکونت خود دارند.

بر اساس گزارش پاپ ساینس، این اعداد و ارقام به این معنی نیستند که این سیاره ها متمدن هستند، آب مایع دارند و یا اصلا چنین سیاره هایی وجود دارند، اما نشان می دهند احتمال وجود چنین سیاره هایی بسیار بالا است، دست کم تا زمانی که اطلاعات جدید معادلات ریاضی را به هم نزده و زیر و رو نکند.